SIIA Wiki - Gebruikersbijdragen [nl]

Main Page

2025-09-25T10:04:39Z

Jelle: /* For the Dutch readers */

= For the Dutch readers =
Dit is de Engelse vertaling van de hoofdpagina van de SIIA-wiki. De Nederlandse hoofdpagina staat hier: [[Hoofdpagina]]

= The Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|thumbnail|National Coalition for Sustainable Digitalisation]]
Welcome to the wiki of the Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) of the [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Dutch National Coalition for Sustainable Digitalisation] (NCDD).

In the National Coalition for Sustainable Digitalisation (NCDD), parties work together to remove the most important barriers surrounding sustainable digitalisation. It is a public-private collaboration between government, businesses, educational and research institutions, and civil society organisations.

The SIIA is written by the [[SIIA werkgroep|SIIA working group]], consisting of members of the NCDD.

The SIIA provides inspiration for all organisations in the Netherlands that want to get started with sustainable digitalisation. It provides structure for systematically addressing that ambition, but also offers tools for individuals or organisations who want to begin with a specific part. It is therefore a guide for employees, managers, and executives with responsibilities or tasks in the field of sustainability and IT.

'''The SIIA is the starting point for making IT more sustainable and using IT for a sustainable organisation.'''

= CHAPTERS of the WIKI =

== [[De SIIA aanpak|SIIA Approach]] ==
The SIIA takes a broad approach to sustainability: a healthy, thriving organisation (Governance) that promotes a healthy Environment and contributes to a healthy Society. See [[Wat is duurzaamheid|What is sustainability]] on the broad approach to sustainability, which is also applied by European and Dutch sustainability legislation and follows international best practices.

Sustainable IT helps an organisation remain sustainable and healthy in a society that itself is transitioning to sustainability ('''sustainability with IT'''), and the IT used to achieve this is itself sustainable ('''sustainability of IT'''): regarding the use of raw materials, energy, and the societal and environmental impact of production, logistics, and e-waste.

=== Use cases ===
[[De SIIA aanpak|SIIA Approach]] is based on three use cases (contributed by working group members):
# Use case [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: a cooperative IT organisation that provides reliable and affordable social security services for municipalities while also working on sustainability ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion|Conclusion]]: IT for sustainable energy management at Dutch Railways (NS) Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO|ABN AMRO]]: Greening work processes and IT at ABN AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel|Make the business model sustainable]] of the organisation ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# The United Nations Sustainable Development Goals

== IT Management: Preconditions for reliable, agile, robust, secure, and sustainable IT ==
This concerns the analysis of how to organise IT so that it is reliable, sufficiently agile, robust, secure, and sustainable.

The use cases in the SIIA show that the perspectives of IT management and sustainability often reinforce each other. The speed of the transition can be hindered, for example because the IT landscape is not yet able to support the change. Or because other requirements, such as security or continuity, impose restrictions.

In the SIIA, the following topics on IT management are addressed:

* requirements to strengthen IT reliability,
* requirements to increase IT agility and flexibility,
* requirements to strengthen resilience: preventing unwanted dependencies, measures to prevent the impact of incidents, fallback options,
* requirements from supply chains and suppliers: dependence on suppliers creates vulnerabilities that must be mitigated. Often, contractual agreements on performance and costs impose restrictions on what is possible,
* requirements from information security and cybersecurity, privacy issues,
* legal requirements: sometimes sector-specific (consider financial services (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data Act (interoperability of data)).

The frameworks, standards, studies, and audits to account for these IT management issues – in line with the requirements of the GRI/ESRS standards – are described in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Make processes sustainable with IT ==
Best practices to analyse and improve the sustainability of (existing and new) organisational processes and how IT can contribute:
# An older publication, which inspired many other initiatives: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model by SIIA working group member Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook by PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers|A strategic framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions by SIIA working group member Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions|Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.

== Make IT itself sustainable ==
Best practices to make IT itself more sustainable: less equipment, less and greener energy, more sustainable and longer use, possibilities of virtualisation and cloud, limiting e-waste:
* [[S3-model|S3 model]]: IT management decision framework - Sustainability, Security, Sovereignty
* [[Inkoop en aanbesteding|Procurement and tendering]] of Hardware
* [[Groene Software|Green Software]]
* [[Carbon aware computing|Carbon-aware computing]]
* [[Duurzaam datamanagement|Sustainable data management]]
* [[Cloud en duurzaamheid|Cloud and sustainability]]
* [[Emissies meten|Measuring emissions]]
* [[Circulariteit meten|Measuring circularity]]
* [[Dimensionering van de IT|IT sizing]]

== Innovation and cultural change ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur|Category: Innovation and culture]]
Sustainability in an organisation often begins with a small, motivated group that takes the initiative to start improving the first choices and processes. When this spreads like an oil stain, and sustainability gradually becomes embraced by those responsible and colleagues, questions arise such as: how do we organise everything that needs to be done to achieve sustainability (see the [[SIIA Duurzaamheidsradar|Sustainability Radar]]), what is needed to make sustainable choices in daily work (see [[Gedrag en cultuur|Behaviour and culture]]). How can an organisation be structured so that sustainability becomes part of its strategy, tactics, and actions (see [[Innovatie en cultuur|Innovation and culture]] and [[Aligned Autonomy|Aligned Autonomy]]). And finally: research into the impact and desirability of changes for employees, customers, business partners, and parties in the supply chain (see [[Aanpak Begeleidingsethiek|Ethics of guidance approach]]).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar|SIIA Sustainability Radar]]
* [[GreenOps|GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur|Innovation and culture]]
* [[Aligned Autonomy|Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur|Behaviour and culture]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek|Ethics of guidance approach]]

== Measurement and reporting ==
The core message of the SIIA, and of European legislation on sustainability, is that sustainability is not a matter of being either sustainable or not. Sustainability is part of balancing the interests of the environment, society, and the organisation itself.

The analysis of the impact of organisational activities on the environment and society, and conversely the impact of changes in environment, society, and the economic landscape, requires adjustment of organisational goals ("think"). To achieve those goals, a strategy and tactics are needed ("organise" and "do"), and progress must continually be monitored and reported ("measure").

These wiki pages concern organisations on their path to sustainability: examples of how they move from analysis, to strategy and policy, and to accountability.

=== Reports ===
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

=== Measure ===
[[Emissies|Emissions]]
[[Circulariteit|Circularity]]

== In-depth: sustainability legislation and regulation ==
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= The SIIA consists of: =

== SIIA Guide ==
''[20 June 2025 version 1.0]''

A guide to make IT more sustainable and to use IT for a sustainable organisation. Intended as inspiration and a tool for all organisations in the Netherlands that want to work on sustainable digitalisation.

== SIIA Radar ==
''[20 June 2025 version 1.0]''

Interactive tool with a visual overview of activities that are ongoing, tested, researched, or need to be stopped to achieve sustainability. Four types of activities are distinguished: aimed at making the organisation more sustainable, IT itself more sustainable, greening processes with the help of IT, and improving sustainability at the workplace [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (to the SIIA Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 June 2025 version 1.0]''

A wiki with background information and best practices to carry out the SIIA analyses. Coalition participants can add relevant information themselves on the wiki.

== SIIA Chatbot ==
''[29 September 2025 version 1.0]''

How you can use a Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) to create a sustainability plan based on the SIIA, with the help of the various frameworks and products of the NCDD working groups, to plan (with the radar), execute, and monitor.

Main Page

2025-09-25T10:03:55Z

Jelle: /* For the Dutch readers */

= For the Dutch readers =
Dit is de Engelse vertaling van de wiki. De Nederlandse hoofdpagina staat hier: [[Hoofdpagina]]

= The Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|thumbnail|National Coalition for Sustainable Digitalisation]]
Welcome to the wiki of the Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) of the [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Dutch National Coalition for Sustainable Digitalisation] (NCDD).

In the National Coalition for Sustainable Digitalisation (NCDD), parties work together to remove the most important barriers surrounding sustainable digitalisation. It is a public-private collaboration between government, businesses, educational and research institutions, and civil society organisations.

The SIIA is written by the [[SIIA werkgroep|SIIA working group]], consisting of members of the NCDD.

The SIIA provides inspiration for all organisations in the Netherlands that want to get started with sustainable digitalisation. It provides structure for systematically addressing that ambition, but also offers tools for individuals or organisations who want to begin with a specific part. It is therefore a guide for employees, managers, and executives with responsibilities or tasks in the field of sustainability and IT.

'''The SIIA is the starting point for making IT more sustainable and using IT for a sustainable organisation.'''

= CHAPTERS of the WIKI =

== [[De SIIA aanpak|SIIA Approach]] ==
The SIIA takes a broad approach to sustainability: a healthy, thriving organisation (Governance) that promotes a healthy Environment and contributes to a healthy Society. See [[Wat is duurzaamheid|What is sustainability]] on the broad approach to sustainability, which is also applied by European and Dutch sustainability legislation and follows international best practices.

Sustainable IT helps an organisation remain sustainable and healthy in a society that itself is transitioning to sustainability ('''sustainability with IT'''), and the IT used to achieve this is itself sustainable ('''sustainability of IT'''): regarding the use of raw materials, energy, and the societal and environmental impact of production, logistics, and e-waste.

=== Use cases ===
[[De SIIA aanpak|SIIA Approach]] is based on three use cases (contributed by working group members):
# Use case [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: a cooperative IT organisation that provides reliable and affordable social security services for municipalities while also working on sustainability ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion|Conclusion]]: IT for sustainable energy management at Dutch Railways (NS) Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO|ABN AMRO]]: Greening work processes and IT at ABN AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel|Make the business model sustainable]] of the organisation ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# The United Nations Sustainable Development Goals

== IT Management: Preconditions for reliable, agile, robust, secure, and sustainable IT ==
This concerns the analysis of how to organise IT so that it is reliable, sufficiently agile, robust, secure, and sustainable.

The use cases in the SIIA show that the perspectives of IT management and sustainability often reinforce each other. The speed of the transition can be hindered, for example because the IT landscape is not yet able to support the change. Or because other requirements, such as security or continuity, impose restrictions.

In the SIIA, the following topics on IT management are addressed:

* requirements to strengthen IT reliability,
* requirements to increase IT agility and flexibility,
* requirements to strengthen resilience: preventing unwanted dependencies, measures to prevent the impact of incidents, fallback options,
* requirements from supply chains and suppliers: dependence on suppliers creates vulnerabilities that must be mitigated. Often, contractual agreements on performance and costs impose restrictions on what is possible,
* requirements from information security and cybersecurity, privacy issues,
* legal requirements: sometimes sector-specific (consider financial services (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data Act (interoperability of data)).

The frameworks, standards, studies, and audits to account for these IT management issues – in line with the requirements of the GRI/ESRS standards – are described in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Make processes sustainable with IT ==
Best practices to analyse and improve the sustainability of (existing and new) organisational processes and how IT can contribute:
# An older publication, which inspired many other initiatives: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model by SIIA working group member Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook by PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers|A strategic framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions by SIIA working group member Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions|Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.

== Make IT itself sustainable ==
Best practices to make IT itself more sustainable: less equipment, less and greener energy, more sustainable and longer use, possibilities of virtualisation and cloud, limiting e-waste:
* [[S3-model|S3 model]]: IT management decision framework - Sustainability, Security, Sovereignty
* [[Inkoop en aanbesteding|Procurement and tendering]] of Hardware
* [[Groene Software|Green Software]]
* [[Carbon aware computing|Carbon-aware computing]]
* [[Duurzaam datamanagement|Sustainable data management]]
* [[Cloud en duurzaamheid|Cloud and sustainability]]
* [[Emissies meten|Measuring emissions]]
* [[Circulariteit meten|Measuring circularity]]
* [[Dimensionering van de IT|IT sizing]]

== Innovation and cultural change ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur|Category: Innovation and culture]]
Sustainability in an organisation often begins with a small, motivated group that takes the initiative to start improving the first choices and processes. When this spreads like an oil stain, and sustainability gradually becomes embraced by those responsible and colleagues, questions arise such as: how do we organise everything that needs to be done to achieve sustainability (see the [[SIIA Duurzaamheidsradar|Sustainability Radar]]), what is needed to make sustainable choices in daily work (see [[Gedrag en cultuur|Behaviour and culture]]). How can an organisation be structured so that sustainability becomes part of its strategy, tactics, and actions (see [[Innovatie en cultuur|Innovation and culture]] and [[Aligned Autonomy|Aligned Autonomy]]). And finally: research into the impact and desirability of changes for employees, customers, business partners, and parties in the supply chain (see [[Aanpak Begeleidingsethiek|Ethics of guidance approach]]).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar|SIIA Sustainability Radar]]
* [[GreenOps|GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur|Innovation and culture]]
* [[Aligned Autonomy|Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur|Behaviour and culture]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek|Ethics of guidance approach]]

== Measurement and reporting ==
The core message of the SIIA, and of European legislation on sustainability, is that sustainability is not a matter of being either sustainable or not. Sustainability is part of balancing the interests of the environment, society, and the organisation itself.

The analysis of the impact of organisational activities on the environment and society, and conversely the impact of changes in environment, society, and the economic landscape, requires adjustment of organisational goals ("think"). To achieve those goals, a strategy and tactics are needed ("organise" and "do"), and progress must continually be monitored and reported ("measure").

These wiki pages concern organisations on their path to sustainability: examples of how they move from analysis, to strategy and policy, and to accountability.

=== Reports ===
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

=== Measure ===
[[Emissies|Emissions]]
[[Circulariteit|Circularity]]

== In-depth: sustainability legislation and regulation ==
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= The SIIA consists of: =

== SIIA Guide ==
''[20 June 2025 version 1.0]''

A guide to make IT more sustainable and to use IT for a sustainable organisation. Intended as inspiration and a tool for all organisations in the Netherlands that want to work on sustainable digitalisation.

== SIIA Radar ==
''[20 June 2025 version 1.0]''

Interactive tool with a visual overview of activities that are ongoing, tested, researched, or need to be stopped to achieve sustainability. Four types of activities are distinguished: aimed at making the organisation more sustainable, IT itself more sustainable, greening processes with the help of IT, and improving sustainability at the workplace [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (to the SIIA Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 June 2025 version 1.0]''

A wiki with background information and best practices to carry out the SIIA analyses. Coalition participants can add relevant information themselves on the wiki.

== SIIA Chatbot ==
''[29 September 2025 version 1.0]''

How you can use a Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) to create a sustainability plan based on the SIIA, with the help of the various frameworks and products of the NCDD working groups, to plan (with the radar), execute, and monitor.

Main Page

2025-09-25T10:03:26Z

Jelle:

= For the Dutch readers =
Dit is de Engelse vertaling van de wiki. De Nederlandse hoofdpagina kunt is hier: [[Hoofdpagina]]

= The Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|thumbnail|National Coalition for Sustainable Digitalisation]]
Welcome to the wiki of the Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) of the [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Dutch National Coalition for Sustainable Digitalisation] (NCDD).

In the National Coalition for Sustainable Digitalisation (NCDD), parties work together to remove the most important barriers surrounding sustainable digitalisation. It is a public-private collaboration between government, businesses, educational and research institutions, and civil society organisations.

The SIIA is written by the [[SIIA werkgroep|SIIA working group]], consisting of members of the NCDD.

The SIIA provides inspiration for all organisations in the Netherlands that want to get started with sustainable digitalisation. It provides structure for systematically addressing that ambition, but also offers tools for individuals or organisations who want to begin with a specific part. It is therefore a guide for employees, managers, and executives with responsibilities or tasks in the field of sustainability and IT.

'''The SIIA is the starting point for making IT more sustainable and using IT for a sustainable organisation.'''

= CHAPTERS of the WIKI =

== [[De SIIA aanpak|SIIA Approach]] ==
The SIIA takes a broad approach to sustainability: a healthy, thriving organisation (Governance) that promotes a healthy Environment and contributes to a healthy Society. See [[Wat is duurzaamheid|What is sustainability]] on the broad approach to sustainability, which is also applied by European and Dutch sustainability legislation and follows international best practices.

Sustainable IT helps an organisation remain sustainable and healthy in a society that itself is transitioning to sustainability ('''sustainability with IT'''), and the IT used to achieve this is itself sustainable ('''sustainability of IT'''): regarding the use of raw materials, energy, and the societal and environmental impact of production, logistics, and e-waste.

=== Use cases ===
[[De SIIA aanpak|SIIA Approach]] is based on three use cases (contributed by working group members):
# Use case [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: a cooperative IT organisation that provides reliable and affordable social security services for municipalities while also working on sustainability ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion|Conclusion]]: IT for sustainable energy management at Dutch Railways (NS) Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO|ABN AMRO]]: Greening work processes and IT at ABN AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel|Make the business model sustainable]] of the organisation ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# The United Nations Sustainable Development Goals

== IT Management: Preconditions for reliable, agile, robust, secure, and sustainable IT ==
This concerns the analysis of how to organise IT so that it is reliable, sufficiently agile, robust, secure, and sustainable.

The use cases in the SIIA show that the perspectives of IT management and sustainability often reinforce each other. The speed of the transition can be hindered, for example because the IT landscape is not yet able to support the change. Or because other requirements, such as security or continuity, impose restrictions.

In the SIIA, the following topics on IT management are addressed:

* requirements to strengthen IT reliability,
* requirements to increase IT agility and flexibility,
* requirements to strengthen resilience: preventing unwanted dependencies, measures to prevent the impact of incidents, fallback options,
* requirements from supply chains and suppliers: dependence on suppliers creates vulnerabilities that must be mitigated. Often, contractual agreements on performance and costs impose restrictions on what is possible,
* requirements from information security and cybersecurity, privacy issues,
* legal requirements: sometimes sector-specific (consider financial services (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data Act (interoperability of data)).

The frameworks, standards, studies, and audits to account for these IT management issues – in line with the requirements of the GRI/ESRS standards – are described in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Make processes sustainable with IT ==
Best practices to analyse and improve the sustainability of (existing and new) organisational processes and how IT can contribute:
# An older publication, which inspired many other initiatives: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model by SIIA working group member Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook by PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers|A strategic framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions by SIIA working group member Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions|Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.

== Make IT itself sustainable ==
Best practices to make IT itself more sustainable: less equipment, less and greener energy, more sustainable and longer use, possibilities of virtualisation and cloud, limiting e-waste:
* [[S3-model|S3 model]]: IT management decision framework - Sustainability, Security, Sovereignty
* [[Inkoop en aanbesteding|Procurement and tendering]] of Hardware
* [[Groene Software|Green Software]]
* [[Carbon aware computing|Carbon-aware computing]]
* [[Duurzaam datamanagement|Sustainable data management]]
* [[Cloud en duurzaamheid|Cloud and sustainability]]
* [[Emissies meten|Measuring emissions]]
* [[Circulariteit meten|Measuring circularity]]
* [[Dimensionering van de IT|IT sizing]]

== Innovation and cultural change ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur|Category: Innovation and culture]]
Sustainability in an organisation often begins with a small, motivated group that takes the initiative to start improving the first choices and processes. When this spreads like an oil stain, and sustainability gradually becomes embraced by those responsible and colleagues, questions arise such as: how do we organise everything that needs to be done to achieve sustainability (see the [[SIIA Duurzaamheidsradar|Sustainability Radar]]), what is needed to make sustainable choices in daily work (see [[Gedrag en cultuur|Behaviour and culture]]). How can an organisation be structured so that sustainability becomes part of its strategy, tactics, and actions (see [[Innovatie en cultuur|Innovation and culture]] and [[Aligned Autonomy|Aligned Autonomy]]). And finally: research into the impact and desirability of changes for employees, customers, business partners, and parties in the supply chain (see [[Aanpak Begeleidingsethiek|Ethics of guidance approach]]).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar|SIIA Sustainability Radar]]
* [[GreenOps|GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur|Innovation and culture]]
* [[Aligned Autonomy|Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur|Behaviour and culture]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek|Ethics of guidance approach]]

== Measurement and reporting ==
The core message of the SIIA, and of European legislation on sustainability, is that sustainability is not a matter of being either sustainable or not. Sustainability is part of balancing the interests of the environment, society, and the organisation itself.

The analysis of the impact of organisational activities on the environment and society, and conversely the impact of changes in environment, society, and the economic landscape, requires adjustment of organisational goals ("think"). To achieve those goals, a strategy and tactics are needed ("organise" and "do"), and progress must continually be monitored and reported ("measure").

These wiki pages concern organisations on their path to sustainability: examples of how they move from analysis, to strategy and policy, and to accountability.

=== Reports ===
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

=== Measure ===
[[Emissies|Emissions]]
[[Circulariteit|Circularity]]

== In-depth: sustainability legislation and regulation ==
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= The SIIA consists of: =

== SIIA Guide ==
''[20 June 2025 version 1.0]''

A guide to make IT more sustainable and to use IT for a sustainable organisation. Intended as inspiration and a tool for all organisations in the Netherlands that want to work on sustainable digitalisation.

== SIIA Radar ==
''[20 June 2025 version 1.0]''

Interactive tool with a visual overview of activities that are ongoing, tested, researched, or need to be stopped to achieve sustainability. Four types of activities are distinguished: aimed at making the organisation more sustainable, IT itself more sustainable, greening processes with the help of IT, and improving sustainability at the workplace [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (to the SIIA Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 June 2025 version 1.0]''

A wiki with background information and best practices to carry out the SIIA analyses. Coalition participants can add relevant information themselves on the wiki.

== SIIA Chatbot ==
''[29 September 2025 version 1.0]''

How you can use a Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) to create a sustainability plan based on the SIIA, with the help of the various frameworks and products of the NCDD working groups, to plan (with the radar), execute, and monitor.

Hoofdpagina

2025-09-25T10:02:05Z

Jelle:

= For the English readers =
This wiki is mainly in Dutch. You can find an English translation of the Main Page here: [[Main Page]]

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] is gebaseerd op drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Beheer: randvoorwaarden voor betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaat over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken. De snelheid van de transitie kan gehinderd worden, bijvoorbeeld omdat het IT landschap nog niet in staat is de verandering te ondersteunen. Of dat andere eisen zoals veiligheid of continuïteit beperkingen opleggen. n

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond beheer van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

De frameworks, standaarden, onderzoeken en audits om over deze onderwerpen rond IT-beheer verantwoording af te leggen - in lijn met de requirements van de GRI/ESRS standaarden - worden beschreven in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Duurzaam datamanagement]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatie en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Meten en rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

===Rapportages===
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

===Meet===
[[Emissies]]
[[Circulariteit]]

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Main Page

2025-09-25T08:55:00Z

Jelle:

For the English readers: this wiki is originally in Dutch. We made an English translation of the mainpage of the wiki. The page refers to the Dutch pages, some of which are in English. The Dutch main page can be found here: [[Hoofdpagina]]

= The Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|thumbnail|National Coalition for Sustainable Digitalisation]]
Welcome to the wiki of the Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) of the [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Dutch National Coalition for Sustainable Digitalisation] (NCDD).

In the National Coalition for Sustainable Digitalisation (NCDD), parties work together to remove the most important barriers surrounding sustainable digitalisation. It is a public-private collaboration between government, businesses, educational and research institutions, and civil society organisations.

The SIIA is written by the [[SIIA werkgroep|SIIA working group]], consisting of members of the NCDD.

The SIIA provides inspiration for all organisations in the Netherlands that want to get started with sustainable digitalisation. It provides structure for systematically addressing that ambition, but also offers tools for individuals or organisations who want to begin with a specific part. It is therefore a guide for employees, managers, and executives with responsibilities or tasks in the field of sustainability and IT.

'''The SIIA is the starting point for making IT more sustainable and using IT for a sustainable organisation.'''

= CHAPTERS of the WIKI =

== [[De SIIA aanpak|SIIA Approach]] ==
The SIIA takes a broad approach to sustainability: a healthy, thriving organisation (Governance) that promotes a healthy Environment and contributes to a healthy Society. See [[Wat is duurzaamheid|What is sustainability]] on the broad approach to sustainability, which is also applied by European and Dutch sustainability legislation and follows international best practices.

Sustainable IT helps an organisation remain sustainable and healthy in a society that itself is transitioning to sustainability ('''sustainability with IT'''), and the IT used to achieve this is itself sustainable ('''sustainability of IT'''): regarding the use of raw materials, energy, and the societal and environmental impact of production, logistics, and e-waste.

=== Use cases ===
[[De SIIA aanpak|SIIA Approach]] is based on three use cases (contributed by working group members):
# Use case [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: a cooperative IT organisation that provides reliable and affordable social security services for municipalities while also working on sustainability ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion|Conclusion]]: IT for sustainable energy management at Dutch Railways (NS) Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO|ABN AMRO]]: Greening work processes and IT at ABN AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel|Make the business model sustainable]] of the organisation ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# The United Nations Sustainable Development Goals

== IT Management: Preconditions for reliable, agile, robust, secure, and sustainable IT ==
This concerns the analysis of how to organise IT so that it is reliable, sufficiently agile, robust, secure, and sustainable.

The use cases in the SIIA show that the perspectives of IT management and sustainability often reinforce each other. The speed of the transition can be hindered, for example because the IT landscape is not yet able to support the change. Or because other requirements, such as security or continuity, impose restrictions.

In the SIIA, the following topics on IT management are addressed:

* requirements to strengthen IT reliability,
* requirements to increase IT agility and flexibility,
* requirements to strengthen resilience: preventing unwanted dependencies, measures to prevent the impact of incidents, fallback options,
* requirements from supply chains and suppliers: dependence on suppliers creates vulnerabilities that must be mitigated. Often, contractual agreements on performance and costs impose restrictions on what is possible,
* requirements from information security and cybersecurity, privacy issues,
* legal requirements: sometimes sector-specific (consider financial services (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data Act (interoperability of data)).

The frameworks, standards, studies, and audits to account for these IT management issues – in line with the requirements of the GRI/ESRS standards – are described in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Make processes sustainable with IT ==
Best practices to analyse and improve the sustainability of (existing and new) organisational processes and how IT can contribute:
# An older publication, which inspired many other initiatives: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model by SIIA working group member Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook by PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers|A strategic framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions by SIIA working group member Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions|Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.

== Make IT itself sustainable ==
Best practices to make IT itself more sustainable: less equipment, less and greener energy, more sustainable and longer use, possibilities of virtualisation and cloud, limiting e-waste:
* [[S3-model|S3 model]]: IT management decision framework - Sustainability, Security, Sovereignty
* [[Inkoop en aanbesteding|Procurement and tendering]] of Hardware
* [[Groene Software|Green Software]]
* [[Carbon aware computing|Carbon-aware computing]]
* [[Duurzaam datamanagement|Sustainable data management]]
* [[Cloud en duurzaamheid|Cloud and sustainability]]
* [[Emissies meten|Measuring emissions]]
* [[Circulariteit meten|Measuring circularity]]
* [[Dimensionering van de IT|IT sizing]]

== Innovation and cultural change ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur|Category: Innovation and culture]]
Sustainability in an organisation often begins with a small, motivated group that takes the initiative to start improving the first choices and processes. When this spreads like an oil stain, and sustainability gradually becomes embraced by those responsible and colleagues, questions arise such as: how do we organise everything that needs to be done to achieve sustainability (see the [[SIIA Duurzaamheidsradar|Sustainability Radar]]), what is needed to make sustainable choices in daily work (see [[Gedrag en cultuur|Behaviour and culture]]). How can an organisation be structured so that sustainability becomes part of its strategy, tactics, and actions (see [[Innovatie en cultuur|Innovation and culture]] and [[Aligned Autonomy|Aligned Autonomy]]). And finally: research into the impact and desirability of changes for employees, customers, business partners, and parties in the supply chain (see [[Aanpak Begeleidingsethiek|Ethics of guidance approach]]).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar|SIIA Sustainability Radar]]
* [[GreenOps|GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur|Innovation and culture]]
* [[Aligned Autonomy|Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur|Behaviour and culture]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek|Ethics of guidance approach]]

== Measurement and reporting ==
The core message of the SIIA, and of European legislation on sustainability, is that sustainability is not a matter of being either sustainable or not. Sustainability is part of balancing the interests of the environment, society, and the organisation itself.

The analysis of the impact of organisational activities on the environment and society, and conversely the impact of changes in environment, society, and the economic landscape, requires adjustment of organisational goals ("think"). To achieve those goals, a strategy and tactics are needed ("organise" and "do"), and progress must continually be monitored and reported ("measure").

These wiki pages concern organisations on their path to sustainability: examples of how they move from analysis, to strategy and policy, and to accountability.

=== Reports ===
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

=== Measure ===
[[Emissies|Emissions]]
[[Circulariteit|Circularity]]

== In-depth: sustainability legislation and regulation ==
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= The SIIA consists of: =

== SIIA Guide ==
''[20 June 2025 version 1.0]''

A guide to make IT more sustainable and to use IT for a sustainable organisation. Intended as inspiration and a tool for all organisations in the Netherlands that want to work on sustainable digitalisation.

== SIIA Radar ==
''[20 June 2025 version 1.0]''

Interactive tool with a visual overview of activities that are ongoing, tested, researched, or need to be stopped to achieve sustainability. Four types of activities are distinguished: aimed at making the organisation more sustainable, IT itself more sustainable, greening processes with the help of IT, and improving sustainability at the workplace [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (to the SIIA Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 June 2025 version 1.0]''

A wiki with background information and best practices to carry out the SIIA analyses. Coalition participants can add relevant information themselves on the wiki.

== SIIA Chatbot ==
''[29 September 2025 version 1.0]''

How you can use a Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) to create a sustainability plan based on the SIIA, with the help of the various frameworks and products of the NCDD working groups, to plan (with the radar), execute, and monitor.

Main Page

2025-09-25T08:54:00Z

Jelle:

For the English readers: this wiki is originally in Dutch. We made an English translation of the mainpage of the wiki. The page refers to the Dutch pages, some of which are in English. The Dutch main page can be found here:

= The Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|thumbnail|National Coalition for Sustainable Digitalisation]]
Welcome to the wiki of the Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) of the [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Dutch National Coalition for Sustainable Digitalisation] (NCDD).

In the National Coalition for Sustainable Digitalisation (NCDD), parties work together to remove the most important barriers surrounding sustainable digitalisation. It is a public-private collaboration between government, businesses, educational and research institutions, and civil society organisations.

The SIIA is written by the [[SIIA werkgroep|SIIA working group]], consisting of members of the NCDD.

The SIIA provides inspiration for all organisations in the Netherlands that want to get started with sustainable digitalisation. It provides structure for systematically addressing that ambition, but also offers tools for individuals or organisations who want to begin with a specific part. It is therefore a guide for employees, managers, and executives with responsibilities or tasks in the field of sustainability and IT.

'''The SIIA is the starting point for making IT more sustainable and using IT for a sustainable organisation.'''

= CHAPTERS of the WIKI =

== [[De SIIA aanpak|SIIA Approach]] ==
The SIIA takes a broad approach to sustainability: a healthy, thriving organisation (Governance) that promotes a healthy Environment and contributes to a healthy Society. See [[Wat is duurzaamheid|What is sustainability]] on the broad approach to sustainability, which is also applied by European and Dutch sustainability legislation and follows international best practices.

Sustainable IT helps an organisation remain sustainable and healthy in a society that itself is transitioning to sustainability ('''sustainability with IT'''), and the IT used to achieve this is itself sustainable ('''sustainability of IT'''): regarding the use of raw materials, energy, and the societal and environmental impact of production, logistics, and e-waste.

=== Use cases ===
[[De SIIA aanpak|SIIA Approach]] is based on three use cases (contributed by working group members):
# Use case [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: a cooperative IT organisation that provides reliable and affordable social security services for municipalities while also working on sustainability ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion|Conclusion]]: IT for sustainable energy management at Dutch Railways (NS) Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO|ABN AMRO]]: Greening work processes and IT at ABN AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel|Make the business model sustainable]] of the organisation ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# The United Nations Sustainable Development Goals

== IT Management: Preconditions for reliable, agile, robust, secure, and sustainable IT ==
This concerns the analysis of how to organise IT so that it is reliable, sufficiently agile, robust, secure, and sustainable.

The use cases in the SIIA show that the perspectives of IT management and sustainability often reinforce each other. The speed of the transition can be hindered, for example because the IT landscape is not yet able to support the change. Or because other requirements, such as security or continuity, impose restrictions.

In the SIIA, the following topics on IT management are addressed:

* requirements to strengthen IT reliability,
* requirements to increase IT agility and flexibility,
* requirements to strengthen resilience: preventing unwanted dependencies, measures to prevent the impact of incidents, fallback options,
* requirements from supply chains and suppliers: dependence on suppliers creates vulnerabilities that must be mitigated. Often, contractual agreements on performance and costs impose restrictions on what is possible,
* requirements from information security and cybersecurity, privacy issues,
* legal requirements: sometimes sector-specific (consider financial services (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data Act (interoperability of data)).

The frameworks, standards, studies, and audits to account for these IT management issues – in line with the requirements of the GRI/ESRS standards – are described in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Make processes sustainable with IT ==
Best practices to analyse and improve the sustainability of (existing and new) organisational processes and how IT can contribute:
# An older publication, which inspired many other initiatives: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model by SIIA working group member Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook by PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers|A strategic framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions by SIIA working group member Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions|Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.

== Make IT itself sustainable ==
Best practices to make IT itself more sustainable: less equipment, less and greener energy, more sustainable and longer use, possibilities of virtualisation and cloud, limiting e-waste:
* [[S3-model|S3 model]]: IT management decision framework - Sustainability, Security, Sovereignty
* [[Inkoop en aanbesteding|Procurement and tendering]] of Hardware
* [[Groene Software|Green Software]]
* [[Carbon aware computing|Carbon-aware computing]]
* [[Duurzaam datamanagement|Sustainable data management]]
* [[Cloud en duurzaamheid|Cloud and sustainability]]
* [[Emissies meten|Measuring emissions]]
* [[Circulariteit meten|Measuring circularity]]
* [[Dimensionering van de IT|IT sizing]]

== Innovation and cultural change ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur|Category: Innovation and culture]]
Sustainability in an organisation often begins with a small, motivated group that takes the initiative to start improving the first choices and processes. When this spreads like an oil stain, and sustainability gradually becomes embraced by those responsible and colleagues, questions arise such as: how do we organise everything that needs to be done to achieve sustainability (see the [[SIIA Duurzaamheidsradar|Sustainability Radar]]), what is needed to make sustainable choices in daily work (see [[Gedrag en cultuur|Behaviour and culture]]). How can an organisation be structured so that sustainability becomes part of its strategy, tactics, and actions (see [[Innovatie en cultuur|Innovation and culture]] and [[Aligned Autonomy|Aligned Autonomy]]). And finally: research into the impact and desirability of changes for employees, customers, business partners, and parties in the supply chain (see [[Aanpak Begeleidingsethiek|Ethics of guidance approach]]).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar|SIIA Sustainability Radar]]
* [[GreenOps|GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur|Innovation and culture]]
* [[Aligned Autonomy|Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur|Behaviour and culture]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek|Ethics of guidance approach]]

== Measurement and reporting ==
The core message of the SIIA, and of European legislation on sustainability, is that sustainability is not a matter of being either sustainable or not. Sustainability is part of balancing the interests of the environment, society, and the organisation itself.

The analysis of the impact of organisational activities on the environment and society, and conversely the impact of changes in environment, society, and the economic landscape, requires adjustment of organisational goals ("think"). To achieve those goals, a strategy and tactics are needed ("organise" and "do"), and progress must continually be monitored and reported ("measure").

These wiki pages concern organisations on their path to sustainability: examples of how they move from analysis, to strategy and policy, and to accountability.

=== Reports ===
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

=== Measure ===
[[Emissies|Emissions]]
[[Circulariteit|Circularity]]

== In-depth: sustainability legislation and regulation ==
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= The SIIA consists of: =

== SIIA Guide ==
''[20 June 2025 version 1.0]''

A guide to make IT more sustainable and to use IT for a sustainable organisation. Intended as inspiration and a tool for all organisations in the Netherlands that want to work on sustainable digitalisation.

== SIIA Radar ==
''[20 June 2025 version 1.0]''

Interactive tool with a visual overview of activities that are ongoing, tested, researched, or need to be stopped to achieve sustainability. Four types of activities are distinguished: aimed at making the organisation more sustainable, IT itself more sustainable, greening processes with the help of IT, and improving sustainability at the workplace [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (to the SIIA Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 June 2025 version 1.0]''

A wiki with background information and best practices to carry out the SIIA analyses. Coalition participants can add relevant information themselves on the wiki.

== SIIA Chatbot ==
''[29 September 2025 version 1.0]''

How you can use a Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) to create a sustainability plan based on the SIIA, with the help of the various frameworks and products of the NCDD working groups, to plan (with the radar), execute, and monitor.

Main Page

2025-09-24T13:52:18Z

Jelle: Lege pagina aangemaakt

Hoofdpagina

2025-09-24T13:51:45Z

Jelle:

For the English readers: this wiki is mainly in Dutch. We made an English translation of the mainpage of the wiki. You can find the mainpage here: [[Main Page]]

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] is gebaseerd op drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Beheer: randvoorwaarden voor betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaat over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken. De snelheid van de transitie kan gehinderd worden, bijvoorbeeld omdat het IT landschap nog niet in staat is de verandering te ondersteunen. Of dat andere eisen zoals veiligheid of continuïteit beperkingen opleggen. n

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond beheer van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

De frameworks, standaarden, onderzoeken en audits om over deze onderwerpen rond IT-beheer verantwoording af te leggen - in lijn met de requirements van de GRI/ESRS standaarden - worden beschreven in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Duurzaam datamanagement]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatie en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Meten en rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

===Rapportages===
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

===Meet===
[[Emissies]]
[[Circulariteit]]

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Hoofdpagina

2025-09-24T08:15:09Z

Jelle: /* Innovatieprocessen en cultuurverandering */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] is gebaseerd op drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Beheer: randvoorwaarden voor betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaat over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken. De snelheid van de transitie kan gehinderd worden, bijvoorbeeld omdat het IT landschap nog niet in staat is de verandering te ondersteunen. Of dat andere eisen zoals veiligheid of continuïteit beperkingen opleggen. n

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond beheer van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

De frameworks, standaarden, onderzoeken en audits om over deze onderwerpen rond IT-beheer verantwoording af te leggen - in lijn met de requirements van de GRI/ESRS standaarden - worden beschreven in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Duurzaam datamanagement]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatie en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Meten en rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

===Rapportages===
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

===Meet===
[[Emissies]]
[[Circulariteit]]

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Categorie:Usecases

2025-09-04T08:12:26Z

Jelle: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Category:Hoofdcategorie'

[[Category:Hoofdcategorie]]

De SIIA aanpak

2025-09-04T08:09:59Z

Jelle:

[[category:WiGo4IT]]
[[category:Conclusion]]
[[category:ABNAMRO]]

De aanpak van het SIIA bestaat uit vier stappen:
# '''Denk:''' hoe gaat de organisatie duurzaam waarde toevoegen in een veranderende, verduurzamende economie en samenleving? Biedt IT nieuwe mogelijkheden om waarde toe te voegen? Wat zijn de prioriteiten, welke afwegingen spelen daarbij? (strategie).
# '''Organiseer:''' welke rol speelt IT bij het realiseren van die strategie? Welke beperkingen en mogelijkheden legt IT op? Hoe kan IT zelf verduurzamen en wat zijn de gevolgen daarvan voor de organisatie? Kan IT processen in de organisatie duurzamer maken?
# '''Doe:''' wat is nodig om de plannen concreet te maken en te implementeren. Betrek medewerkers, klanten, toeleveranciers, stakenholders (bestuurders, financiers, toezichthouders) en zakenpartners in de plannen? Ga plannen: Wat betekent dit voor recruitment, opleiding en training, voor de inkoop van IT apparatuur, verlenging van levensduur en e-waste, voor de werkomgeving (thuiswerken), de contracten met partijen enz..
# '''Meet:''' bewaak de voortgang door deze te meten en in kaart te brengen. Verantwoord de afwegingen.

De acties die hieruit voortkomen worden vastgelegd in het '''SIIA-canvas''':
*met een beschrijving wat het doel van een activiteit is,
*waar de organisatie staat,
*wat de planning is (uitzoeken, implementeren, ongoing of stoppen),
* wie verantwoordelijk is,
* Of de activiteit
**meer strategisch is,
**gericht op de IT zelf
**of het gebruik van de IT,
**dan wel de werkprocessen.
* thematische samenhang met andere activiteiten.
[[Bestand:SIIA Radar.png|alt=SIIA Radar|miniatuur|SIIA Radar]]
'''De radar''' https://www.radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl geeft een grafisch overzicht van de acitiviteiten.

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Usecases</categorytree>

Usecase Conclusion

2025-09-04T08:08:20Z

Jelle:

= ORKA – Energiebeheersysteem voor NS Stations (Conclusion AMIS) =

== Introductie ==
'''ORKA''' is het nieuwe energiebeheersysteem van NS Stations, ontwikkeld door [https://www.conclusion.nl/amis Conclusion AMIS]. Het vervangt legacy software en ondersteunt 400 stations bij het meten, verdelen en doorbelasten van energieverbruik (elektriciteit, gas, warmte, koude en warmtapwater). De casus laat zien hoe een IT-project de verduurzaming van een organisatie concreet ondersteunt.

Deze pagina beschrijft ORKA aan de hand van de vier stappen van de '''Sustainable IT Impact Assessment (SIIA)''': '''Denk, Organiseer, Doe, Meet'''. Dit maakt zichtbaar wat andere organisaties kunnen leren van deze aanpak.
[[Bestand:20230607-941 Stationshal Utrecht Centraal-1920x660.jpg|miniatuur|Winkels op stationshal Utrecht]]

----

== Stap 1: DENK – Waarom verduurzamen? Wat is belangrijk? ==

=== Wat houdt deze stap in? ===
In deze fase denk je na over de toekomst: waarom moet je verduurzamen, welke doelen stel je, en hoe speelt IT hierin een rol? Dit is het strategisch fundament van je digitale duurzaamheidsaanpak.

=== Toepassing in ORKA ===
* NS Stations wil bijdragen aan de '''klimaatdoelstellingen (Paris Proof)'''.
* Er is behoefte aan een systeem dat betrouwbaar energiegebruik kan meten en doorbelasten aan honderden huurders, ondanks veel mutaties in de vastgoedstructuur.
* Het systeem moet flexibel zijn om te kunnen inspelen op '''dynamiek in energieprijzen, regelgeving en klantgedrag'''.

=== Illustreert ===
→ Denk verder dan alleen technische vervanging. ORKA toont hoe IT kan bijdragen aan '''strategische verduurzaming''', transparantie richting stakeholders en grip op energiekosten.

----

== Stap 2: ORGANISEER – Hoe richten we dit slim in? ==

=== Wat houdt deze stap in? ===
In deze stap richt je de organisatie, IT-architectuur en processen in om je doelen te bereiken. Denk aan technologiekeuzes, datastromen, rollen en samenwerking.

=== Toepassing in ORKA ===
* ORKA draait in de '''Microsoft Azure Cloud''' met logica in '''Azure Functions''', gescheiden van de assetadministratie (SAP).
* De front-end is gebouwd met '''Mendix''', in samenwerking met het eigen NS-ontwikkelteam.
* Hierdoor kan NS gemakkelijk '''andere energiesystemen koppelen''' en de '''meetfrequentie verhogen'''.

=== Illustreert ===
→ Slim organiseren betekent kiezen voor '''flexibiliteit, schaalbaarheid en onderhoudbaarheid'''. Door cloud-native architectuur en goede governance heeft NS Stations maximale controle over verduurzaming van IT én exploitatie.

----

== Stap 3: DOE – Wat voeren we uit? Welke maatregelen nemen we? ==

=== Wat houdt deze stap in? ===
De uitvoering: je zet plannen om in acties. Je implementeert systemen, past processen aan en zorgt dat het werkt voor eindgebruikers.

=== Toepassing in ORKA ===
* ORKA meet energieverbruik voor '''elektriciteit, gas, warmte, koude en warmtapwater''' per locatie en per huurder.
* Het systeem verwerkt mutaties (splitsingen, samenvoegingen) en verdeelt gebruik correct over gebruikers.
* Door de nauwkeurige metingen kunnen huurders en NS samen werken aan '''reductie van energieverbruik'''.

=== Illustreert ===
→ ORKA laat zien dat verduurzaming begint met '''goed meten en eerlijk verdelen'''. Door slimme software wordt energietransparantie haalbaar, ook op complexe locaties zoals treinstations.

----

== Stap 4: MEET – Werkt het? Kunnen we het verantwoorden? ==

=== Wat houdt deze stap in? ===
Je evalueert of je doelen worden gehaald. Je maakt voortgang inzichtelijk, borgt transparantie en maakt verantwoording mogelijk voor interne en externe stakeholders.

=== Toepassing in ORKA ===
* ORKA genereert data voor '''jaarafrekeningen per huurder'''.
* Deze data worden ook gebruikt voor '''duurzaamheidsrapportages''' (bijv. richting overheid of interne doelen).
* Het systeem ondersteunt de '''Paris Proof-strategie''' van NS Stations.

=== Illustreert ===
→ Duurzame IT vereist ook duurzame verantwoording. ORKA toont hoe IT als '''stuurmiddel voor verduurzaming''' gebruikt kan worden, met meetbare resultaten.

----

== Conclusie ==
ORKA is een voorbeeld hoe organisaties IT kunnen gebruiken om hun infrastructuur en bedrijfsvoering te verduurzamen. De casus laat zien dat verduurzaming niet alleen om techniek gaat, maar om:
* duidelijke doelen (DENK),
* een slimme inrichting (ORGANISEER),
* concrete acties (DOE),
* en transparante evaluatie (MEET).

[[category:Usecases]]
[[category:Conclusion]]

Categorie:ABNAMRO

2025-09-04T08:06:53Z

Jelle:

[[Category:Usecases]]

Categorie:ABNAMRO

2025-09-04T07:55:48Z

Jelle: De pagina is leeggehaald

Categorie:ABNAMRO

2025-09-04T07:54:47Z

Jelle: Nieuwe pagina aangemaakt met '<nowiki>{{hoofdcategorie}}</nowiki> <nowiki><categorytree mode="pages" namespaces="Main">ABNAMRO</categorytree></nowiki>'

<nowiki>{{hoofdcategorie}}</nowiki>

<nowiki><categorytree mode="pages" namespaces="Main">ABNAMRO</categorytree></nowiki>

Categorie:Hoofdpagina

2025-09-04T07:49:18Z

Jelle: Jelle heeft pagina Categorie:Hoofdpagina hernoemd tot Categorie:Hoofdcategorie

#DOORVERWIJZING [[:Categorie:Hoofdcategorie]]

Categorie:Hoofdcategorie

2025-09-04T07:49:18Z

Jelle: Jelle heeft pagina Categorie:Hoofdpagina hernoemd tot Categorie:Hoofdcategorie

[[Categorie:Hoofdpagina]]

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Hoofdpagina</categorytree>

Circulariteit

2025-06-20T06:24:11Z

Jelle: Nieuwe pagina aangemaakt met '= Handreiking Circulariteit voor Organisaties = == Doel en scope == Deze handreiking ondersteunt organisaties – publiek én privaat – om '''circulariteit''' systematisch te meten, te sturen en te verankeren in beleid, processen en cultuur.[https://www.wbcsd.org/resources/circular-transition-indicators-v3-0/ ''Circular Transition Indicators v3.0 – Metrics for business, by business''] (2023).Circular & Fair ICT Pact. [https://circularandfairictpact.co…'

= Handreiking Circulariteit voor Organisaties =

== Doel en scope ==
Deze handreiking ondersteunt organisaties – publiek én privaat – om '''circulariteit''' systematisch te meten, te sturen en te verankeren in beleid, processen en cultuur.[https://www.wbcsd.org/resources/circular-transition-indicators-v3-0/ ''Circular Transition Indicators v3.0 – Metrics for business, by business''] (2023).Circular & Fair ICT Pact. [https://circularandfairictpact.com/publish/library/295/2022-cfit-framework-for-circular-and-fair-ict-procurement-v-1-1.pdf ''CFIT Framework voor circulaire en faire ICT-inkoop''] (2022).

== Kernprincipes van circulariteit ==
=== De R-ladder (6R) ===
* '''Refuse & Rethink''' – voorkom onnodige consumptie.
* '''Reduce''' – minimaliseer materiaal- en energie-input.
* '''Reuse / Repair / Refurbish''' – verleng de levensduur van producten.
* '''Recycle & Recover''' – win grondstoffen hoogwaardig terug.
Bron: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. [https://www.rvo.nl/onderwerpen/circulaire-economie ''Aan de slag in de circulaire economie''] (2024).

=== Meten met CTI v3.0 ===
De '''Circular Transition Indicators''' tonen per materiaalstroom de inflow, de outflow en het recovery-potential.

=== CO₂-Prestatieladder 3.1 ===
Certificeerbaar managementsysteem voor broeikasgasreductie over vijf treden.Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden en Ondernemen. [https://www.co2performanceladder.com/documents/handbook-3-1-co2-performance-ladder/ ''Handbook 3.1 CO₂ Performance Ladder''] (2023).

=== Levenscyclusanalyse met ReCiPe ===
Het '''ReCiPe-model''' vertaalt emissies en grondstofonttrekking naar milieueffectcategorieën.RIVM. [https://www.rivm.nl/en/life-cycle-assessment-lca/recipe ''LCIA: the ReCiPe model''] (2024).

== Stappenplan ==
# '''Baseline''' – breng materiaal- en energiestromen in kaart met CTI en ReCiPe.
# '''Doelen stellen''' – koppel R-ladder-strategieën aan meetbare KPI’s.
# '''Inkoop (Buy Less, Better, Social)''' – pas CFIT-criteria toe bij aanbestedingen.
# '''Gebruik & Onderhoud''' – optimaliseer bezettingsgraad, sufficiency-instellingen en onderhoudscycli.
# '''End-of-life / ITAD''' – garandeer veilige data-wiping, refurbish en hoogwaardige recycling.
# '''Monitor & Rapporteer''' – gebruik CTI-tooling en CO₂-Prestatieladder-formats.
# '''Continu verbeteren''' – voer jaarlijks een CTI-hermeting en R-ladder-review uit.

== KPI’s en meetinstrumenten ==
{| class="wikitable"
! KPI !! Meetmethode !! Targetvoorbeeld
|-
| % Circulaire inflow || CTI – materiaalpercentage || ≥ 50 % (2027)
|-
| Gem. levensduur assets || Asset-database × R-ladder || + 20 % t.o.v. 2024
|-
| CO₂-eq. scope 3 IT || CO₂-Prestatieladder scope 3 || − 40 % (2030)
|-
| % Recovery potential benut || CTI-outflowanalyse || ≥ 85 % (2028)
|}

== Governance ==
* '''Directie''' – stelt ambities en budget; integreert circulariteit in ESG-scorecard.
* '''Sustainable Procurement Board''' – bewaakt CFIT-criteria in tenders.
* '''Data/Sustainability Officer''' – beheert CTI-tooling en rapporteert KPI’s.
* '''Werknemers & Leveranciers''' – volgen sufficiency-richtlijnen en leveren data.

== Veelvoorkomende valkuilen ==
* Te veel focus op recycling in plaats van hogere R-strategieën.
* KPI’s zonder koppeling aan financiële planning.
* Onvoldoende datakwaliteit (scope, detail, supply-chain-gaps).

== Zie ook ==
* [[Circular economy]]
* [[Sustainable procurement]]
* [[Life-cycle assessment]]
* [[Green IT]]

== Referenties ==

Hoofdpagina

2025-06-20T06:16:50Z

Jelle: /* Meet */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] is gebaseerd op drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Beheer: randvoorwaarden voor betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaat over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken. De snelheid van de transitie kan gehinderd worden, bijvoorbeeld omdat het IT landschap nog niet in staat is de verandering te ondersteunen. Of dat andere eisen zoals veiligheid of continuïteit beperkingen opleggen. n

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond beheer van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

De frameworks, standaarden, onderzoeken en audits om over deze onderwerpen rond IT-beheer verantwoording af te leggen - in lijn met de requirements van de GRI/ESRS standaarden - worden beschreven in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Duurzaam datamanagement]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Meten en rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

===Rapportages===
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

===Meet===
[[Emissies]]
[[Circulariteit]]

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Hoofdpagina

2025-06-20T06:16:14Z

Jelle: /* Meet */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] is gebaseerd op drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Beheer: randvoorwaarden voor betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaat over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken. De snelheid van de transitie kan gehinderd worden, bijvoorbeeld omdat het IT landschap nog niet in staat is de verandering te ondersteunen. Of dat andere eisen zoals veiligheid of continuïteit beperkingen opleggen. n

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond beheer van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

De frameworks, standaarden, onderzoeken en audits om over deze onderwerpen rond IT-beheer verantwoording af te leggen - in lijn met de requirements van de GRI/ESRS standaarden - worden beschreven in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Duurzaam datamanagement]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Meten en rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

===Rapportages===
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

===Meet===
[[Emissies]]
[[Circulariteit]]

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Emissies

2025-06-20T05:55:18Z

Jelle: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Category:meet Category:rapportages = Handreiking voor het meten van CO₂-emissies = Deze handreiking biedt een stapsgewijze methode voor het meten, berekenen en rapporteren van CO₂-emissies in overeenstemming met relevante EU-verordeningen en richtlijnen. == 1. Inleiding == Het terugdringen van broeikasgasemissies is een speerpunt van het EU-klimaatbeleid. Om consistente en transparante emissierapportages te waarborgen, zijn methoden nodig die aan…'

[[Category:meet]]
[[Category:rapportages]]
= Handreiking voor het meten van CO₂-emissies =

Deze handreiking biedt een stapsgewijze methode voor het meten, berekenen en rapporteren van CO₂-emissies in overeenstemming met relevante EU-verordeningen en richtlijnen.

== 1. Inleiding ==
Het terugdringen van broeikasgasemissies is een speerpunt van het EU-klimaatbeleid. Om consistente en transparante emissierapportages te waarborgen, zijn methoden nodig die aansluiten bij:
* Verordening (EU) 2018/1999 (Governance Regulation)<ref name="EU-2018-1999">Verordening (EU) 2018/1999 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de Governance van de Unie inzake de energie-unie en klimaatactie.</ref>
* Verordening (EU) 2018/842 (Effort Sharing Regulation)<ref>https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2018/842</ref>
* Verordening (EU) 2015/757 (EU ETS Monitoring, Reporting and Verification)<ref name="EU-2015-757">https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2015/757</ref>

== 2. Doel en reikwijdte ==
Deze handreiking is bedoeld voor:
# Industriebedrijven binnen het EU ETS
# Overheden en consultants die nationale of sectorale GHG-inventarissen opstellen
# Organisaties die vrijwillig CO₂-footprints (bijv. ISO 14064) rapporteren

== 3. Definities ==
* Activity data (AD): Hoeveelheid brandstof, energie of grondstofgebruik.
* Emissiefactor (EF): CO₂-uitstoot per eenheid AD (bijv. kg CO₂ per liter brandstof).
* Directe emissies (Scope 1): Emissies voortkomend uit bronnen die eigendom zijn van of gecontroleerd worden door de organisatie.
* Indirecte emissies (Scope 2): Emissies gekoppeld aan ingekochte elektriciteit, warmte of stoom.

== 4. Methodologie ==
=== 4.1 Bepalen van scope en bronnen ===
# Identificeer alle relevante emissies naar scope (1, 2 en optioneel 3).
# Breng installaties, apparatuur en processen in kaart.

=== 4.2 Verzamelen van activity data ===
* Brandstofverbruik: facturen, meterstanden, tankbonnen.
* Elektriciteitsverbruik: netbeheerdergegevens, eigen meters.
* Overige grondstofstromen: chemische grondstoffen, koelmiddelen.

Tips:
* Gebruik per rapportagejaar alleen gevalideerde gegevens.<ref>EEA Guidance (2019), “Monitoring of greenhouse gas emissions”</ref>
* Hanteer uniforme eenheden (MJ, GJ, kWh, ton).

=== 4.3 Selecteren van emissiefactoren ===
1. Nationale emissiefactoren (IPCC Tier 1)
2. Sectorale/regionale EF’s (EEA, Eurostat)
3. Specifieke EF’s indien beschikbaar (fabrieksmetingen)

Voorbeeldbron:
* EEA Emission Factor Database<ref>https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/data/emep-eea-emission-factor-file</ref>
* IPCC 2006 Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories<ref>https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/</ref>

=== 4.4 Berekenen van CO₂-emissies ===
Formule:
#CO₂ = ∑ (AD_i × EF_i)

Waarbij:
* AD_i = activity data voor proces i
* EF_i = emissiefactor voor proces i

Voorbeeld:
# Brandstof A: 100 000 l × 2,68 kg CO₂/l = 268 000 kg CO₂

=== 4.5 Rapportage en verificatie ===
* Gebruik de EU ETS-sjablonen (<nowiki>msr_template.xlsx</nowiki>)<ref name="EU-2015-757"/>
* Documenteer aannames en onzekerheden.
* Laat de berekeningen controleren door een onafhankelijke verifier volgens Verordening (EU) 2015/757.

== 5. Kwaliteitsborging ==
* Toets de volledigheid: sluit alle relevante bronnen in.
* Controleer consistentie: vergelijk jaargang-over-jaargang.
* Voer steekproeven uit op rekenmodellen en brondata.

== 6. Implementatiestappen ==
# Oprichten van een coördinatieteam CO₂-rapportage
# Inrichten van datamanagementsysteem (bijv. Excel, gespecialiseerde software)
# Trainen van medewerkers in dataverzameling en rapportage
# Interne audit voorafgaand aan externe verificatie
# Indienen rapportage bij nationale autoriteiten (via NECD-portaal)

Zie: [https://ec.europa.eu/clima/policies/strategies/progress/reporting_en https://ec.europa.eu/clima/policies/strategies/progress/reporting_en]

== 7. Voorbeeldstructuur rapport ==
==== 7.1 Managementsamenvatting ====
==== 7.2 Beschrijving systeemgrenzen en methode ====
==== 7.3 Overzicht activity data en emissiefactoren ====
==== 7.4 Berekeningsresultaten per scope ====
==== 7.5 Onzekerheidsanalyse en kwaliteitscontrole ====
==== 7.6 Conclusies en aanbevelingen ====

== 8. Referenties ==
[https://ec.europa.eu/clima/policies/strategies/progress/reporting%20en https://ec.europa.eu/clima/policies/strategies/progress/reporting en]

== 9. Externe links ==
* EU Klimaatactie – Monitoring Mechanism Regulation: https://ec.europa.eu/clima/policies/strategies/progress/monitoring_en
* European Environment Agency (EEA): https://www.eea.europa.eu
* IPCC Guidelines: https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp

__NOTOC__

Hoofdpagina

2025-06-20T05:48:41Z

Jelle: /* Meet= */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] is gebaseerd op drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Beheer: randvoorwaarden voor betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaat over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken. De snelheid van de transitie kan gehinderd worden, bijvoorbeeld omdat het IT landschap nog niet in staat is de verandering te ondersteunen. Of dat andere eisen zoals veiligheid of continuïteit beperkingen opleggen. n

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond beheer van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

De frameworks, standaarden, onderzoeken en audits om over deze onderwerpen rond IT-beheer verantwoording af te leggen - in lijn met de requirements van de GRI/ESRS standaarden - worden beschreven in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Duurzaam datamanagement]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Meten en rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

===Rapportages===
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

===Meet===
[[Emissies]]

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Hoofdpagina

2025-06-20T05:48:25Z

Jelle: /* Meten en rapportage */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] is gebaseerd op drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Beheer: randvoorwaarden voor betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaat over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken. De snelheid van de transitie kan gehinderd worden, bijvoorbeeld omdat het IT landschap nog niet in staat is de verandering te ondersteunen. Of dat andere eisen zoals veiligheid of continuïteit beperkingen opleggen. n

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond beheer van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

De frameworks, standaarden, onderzoeken en audits om over deze onderwerpen rond IT-beheer verantwoording af te leggen - in lijn met de requirements van de GRI/ESRS standaarden - worden beschreven in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Duurzaam datamanagement]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Meten en rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

===Rapportages===
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

===Meet====
[[Emissies]]

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Hoofdpagina

2025-06-20T05:46:10Z

Jelle: /* Rapportage */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] is gebaseerd op drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Beheer: randvoorwaarden voor betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaat over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken. De snelheid van de transitie kan gehinderd worden, bijvoorbeeld omdat het IT landschap nog niet in staat is de verandering te ondersteunen. Of dat andere eisen zoals veiligheid of continuïteit beperkingen opleggen. n

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond beheer van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

De frameworks, standaarden, onderzoeken en audits om over deze onderwerpen rond IT-beheer verantwoording af te leggen - in lijn met de requirements van de GRI/ESRS standaarden - worden beschreven in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Duurzaam datamanagement]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Meten en rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Duurzaam datamanagement

2025-06-19T16:16:52Z

Jelle:

[[Category:Verduurzaam de IT]]
[[Category:Duurzaam Datamanagement]]

De werkgroep Datamanagement van de NCDD heeft een rapport uitgebracht over datamanagement:

= Implementing a Sustainable Data Strategy Across the Data Lifecycle =

De publicatie is te vinden op: [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/sustainable-data-management-implementing-a-sustainable-data-strategy-across-the-data-lifecycle/ Sustainable Data Management ].

De kernboodschappen per hoofdstuk.

; '''Executive Summary'''
: Exponentiële datagroei veroorzaakt een stevige milieu-impact; organisaties moeten hun volledige datalevenscyclus verduurzamen. Een datastrategie heeft een strategische karakter (bestuursniveau) én de vereiste cultuurverandering.

; '''Introduction'''
: Duurzaam datamanagement is urgent: strengere regelgeving, kostenreductie en reputatievoordeel.

; '''Plan & Design'''
: Principes: '''Sustainability by Design'''. Maatregelen: bewustwording van energieverbruik, “single version of the truth”, compressie, deduplicatie, storage-tiering en zero-copy cloning.

; '''Create'''
: Gebruik van gestructureerde data (JSON/XML) boven ongestructureerde bronnen en het verwijderen van overbodige originelen.

; '''Store'''
: Selecteer het best passende opslagmechanisme (SQL, NoSQL, graph DB …) en pas automatische tiering en compressie “at rest” toe. Beoordeel locaties op het gebruik van groene energie.

; '''Use'''
: Minimaliseer dataverkeer met realtime compressie “in motion”, verwerk uitsluitend benodigde data en hanteer green-codingpraktijken en geoptimaliseerde zoekalgoritmen.

; '''Enhance'''
: Verwijder oude versies of bewaar enkel delta’s; differentieer retentietermijnen en aggregeer historische details waar mogelijk.

; '''Dispose'''
: Borg duurzame retentieregels in governance, automatiseer opschoning en organiseer periodieke “digital clean-up-days”.

; '''Final Thoughts'''
: Energie is slechts één non-functioneel aspect; evenwicht met privacy, security en performance blijft nodig. AI kan helpen bij data-selectie, tiering en governance.

Duurzaam datamanagement

2025-06-19T15:54:25Z

Jelle:

[[Category:Verduurzaam de IT]]
[[Category:Duurzaam Datamanagement]]
[https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/sustainable-data-management-implementing-a-sustainable-data-strategy-across-the-data-lifecycle/ Sustainable Data Management ]

= Implementing a Sustainable Data Strategy Across the Data Lifecycle =

== Korte introductie ==
Dit rapport, ontwikkeld onder de paraplu van het *Nederlands Centrum voor Dataclassificatie (NCDD)*, beschrijft hoe organisaties hun volledige datalevenscyclus – van **Plan** tot **Dispose** – kunnen verduurzamen. Centraal staat het principe **“Sustainability by Design”**: koppel elk datapunt aan duidelijke doelstellingen, voorkom overbodige kopieën en minimaliseer energie- en materiaalverbruik. :contentReference[oaicite:0]{index=0}

== Belangrijkste bevindingen ==
* **Strategische urgentie** – Duurzaam datamanagement is een bestuursprioriteit én cultuurverandering; 2,5 % van de mondiale CO₂-uitstoot komt al uit datacenters. :contentReference[oaicite:1]{index=1}
* **DMBoK-fasering als kapstok** – Voor elke fase (Plan, Design, Create, Store, Use, Enhance, Dispose) zijn concrete, meetbare maatregelen gedefinieerd.
* **Plan & Design**
* Bewustwording van energie-impact; stimuleer “Single Version of the Truth”.
* Voer **data-compressie, deduplicatie, storage-tiering** en **zero-copy cloning** standaard in.
* **Create** – Geef de voorkeur aan gestructureerde data (JSON/XML) en verwijder niet-bruikbare ongestructureerde bronbestanden.
* **Store** – Kies het _best-fit_ opslagmechanisme (relationeel, NoSQL, graph…), pas automatische tiering en compressie _at rest_ toe en beoordeel locaties op groene energie.
* **Use** –
* **Compressie in transit** en verwerken **alleen** de gevraagde data.
* Pas **green-coding-praktijken** en geoptimaliseerde zoekalgoritmen toe.
* **Enhance** – Werp oude versies weg of bewaar alleen delta’s; hanteer verschillende retentietijden voor actueel versus historisch detail.
* **Dispose** – Veranker duurzame retentieregels in governance, automatiseer opschoning en organiseer periodieke “digital clean-up-dagen”.

== Belangrijkste figuren en tabellen ==

=== Figuur 1 – Duurzame DMBoK-levenscyclus ===
[[Bestand:DMBoK_Lifecycle_Sustainability.png|centraal|600px|thumb|Overzicht van de zeven fasen met bijbehorende verduurzamingsmaatregelen.]]

=== Tabel 1 – Vergelijking opslagmechanismen ===
{| class="wikitable"
! Mechanisme !! Datacomplexiteit !! Schaalbaarheid !! Flexibiliteit !! Typische queries
|-
| Relationele (SQL) DB || Gestructureerd || ↑ || Schema-vast || ACID, joins
|-
| NoSQL (alg.) || Variabel || ↑↑ || Schema-vrij || Key/value, document, kolom
|-
| Object-oriented DB || Complexe objecten || ↑ || Object-flexibel || Object-queries
|-
| Key-value store || Simpel || ↑↑ || Beperkt || Snelle key-look-ups
|-
| Document store || Semi-gestructureerd || ↑↑ || Schema-vrij || Aggregaties
|-
| Graph DB || Relaties/netwerken || ↑ || Schema-vrij || Traversals
|}

=== Tabel 2 – Storage-tiering en beste praktijken ===
{| class="wikitable"
! Datacategorie !! Beschrijving !! Beste praktijk
|-
| Hot data || Veel geraadpleegd, mission-critical || SSD/Flash; RAID-bescherming
|-
| Warm data || Regelmatig geraadpleegd || Langzamere SSD/HDD; RAID
|-
| Cold data || Zelden geraadpleegd || HDD/MAID/tape; compressie
|-
| Archive data || Compliance/long-term || Tape of cloud-archive; lange retentie
|}

=== Figuur 2 – Energie-impact van AI-training ===
[[Bestand:AI_Energy_Costs_Graph.png|centraal|600px|thumb|Extrapolatie van het energieverbruik bij training van grote taalmodellen.]]

== Referenties ==
<references/>

Duurzaam datamanagement

2025-06-19T15:26:32Z

Jelle: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Category:Verduurzaam de IT Category:Duurzaam Datamanagement [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/sustainable-data-management-implementing-a-sustainable-data-strategy-across-the-data-lifecycle/ Sustainable Data Management ]'

Hoofdpagina

2025-06-19T15:25:23Z

Jelle: /* Verduurzaam de IT */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] is gebaseerd op drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Beheer: randvoorwaarden voor betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaat over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken. De snelheid van de transitie kan gehinderd worden, bijvoorbeeld omdat het IT landschap nog niet in staat is de verandering te ondersteunen. Of dat andere eisen zoals veiligheid of continuïteit beperkingen opleggen. n

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond beheer van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

De frameworks, standaarden, onderzoeken en audits om over deze onderwerpen rond IT-beheer verantwoording af te leggen - in lijn met de requirements van de GRI/ESRS standaarden - worden beschreven in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Duurzaam datamanagement]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Hoofdpagina

2025-06-19T15:17:33Z

Jelle: /* Usecases: */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] is gebaseerd op drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Beheer: randvoorwaarden voor betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaat over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken. De snelheid van de transitie kan gehinderd worden, bijvoorbeeld omdat het IT landschap nog niet in staat is de verandering te ondersteunen. Of dat andere eisen zoals veiligheid of continuïteit beperkingen opleggen. n

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond beheer van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

De frameworks, standaarden, onderzoeken en audits om over deze onderwerpen rond IT-beheer verantwoording af te leggen - in lijn met de requirements van de GRI/ESRS standaarden - worden beschreven in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Groene data]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

De SIIA aanpak

2025-06-19T15:16:23Z

Jelle:

De SIIA aanpak

2025-06-19T15:15:55Z

Jelle:

Hoofdpagina

2025-06-19T15:15:19Z

Jelle:

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] is gebaseerd op drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">SIIA Usecases</categorytree>

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Beheer: randvoorwaarden voor betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaat over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken. De snelheid van de transitie kan gehinderd worden, bijvoorbeeld omdat het IT landschap nog niet in staat is de verandering te ondersteunen. Of dat andere eisen zoals veiligheid of continuïteit beperkingen opleggen. n

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond beheer van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

De frameworks, standaarden, onderzoeken en audits om over deze onderwerpen rond IT-beheer verantwoording af te leggen - in lijn met de requirements van de GRI/ESRS standaarden - worden beschreven in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Groene data]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Hoofdpagina

2025-06-19T15:07:43Z

Jelle: /* IT-Management: betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT. */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] is gebaseerd op drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">SIIA Usecases</categorytree>

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Beheer: betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaan over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken.

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond management van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

De frameworks, standaarden, onderzoeken en audits om over deze onderwerpen rond IT-beheer verantwoording af te leggen - in lijn met de requirements van de GRI/ESRS standaarden - worden beschreven in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Groene data]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

A strategic Framework for overcoming barriers

2025-06-19T15:05:41Z

Jelle:

[[Category:Verduurzaam het businessmodel]]
Deze publicatie gaat over een strategisch raamwerk voor CxOs met als doel de barriéres te slechten voor integratie van de digitale en duurzaamhheidstransitie.

* Het raamwerk bestaat uit een barrière-scorekaart, implementatiestrategie-kaart, overzicht van volwassenheidsniveaus en het wiel van stakeholder-impact.
* Het helpt bewustzijn creëren, denkprocessen structureren, implementatie-ideeën genereren en besluitvorming ondersteunen.
* Het kan ook gebruikt worden om bewustzijn bij de Raad van Bestuur te vergroten en samenwerking met ecosysteem-partners te bevorderen.
* Het combineert design science research en grounded theory voor een praktisch raamwerk.

== Naar de integratie van digitale en duurzaameheidstransitie ==

Het framework onderscheidt drie fases in de integratie van de digitale en duurzaamheidstransitie.
==Stand-alone fase:==
* Organisaties beheren digitalisering en duurzaamheid als twee aparte implementatie-initiatieven.
* Ze hebben moeite om groene en digitale implementaties te integreren voor hun voordeel.
* Ze zijn gefocust op de korte termijn, terwijl duurzaamheid een langetermijnvisie en bijbehorende bedrijfsmodellen vereist.
==Geïntegreerde fase:==
* Organisaties gebruiken enige digitalisering om duurzamer te worden.
* Ze hebben digitalisering en duurzaamheid gecombineerd in hun visie en strategie, maar ze hebben nog geen solide manier gevonden om beide initiatieven gecombineerd uit te voeren.
* Ze voelen een sterkere interne intentie om hun duurzame implementatie te versnellen en handelen verantwoordelijker.
==Gecombineerde fase:==
* Organisaties hebben digitalisering en duurzaamheid ingebed als onderdeel van hun visie, doel en strategie, evenals hun implementatiestrategie.
* Ethisch werken is een intentie, en er is een besef dat digitalisering duurzaamheid versterkt en versnelt.
* Er is een voortdurende zoektocht naar de beste manier om deze initiatieven gecombineerd te implementeren, zodat ze elkaar versterken.\

Verduurzaam het businessmodel

2025-06-19T15:04:18Z

Jelle:

[[Category:Verduurzaam het businessmodel]]

== Inleiding ==
Deze pagina geeft een overzicht van best practices om de organisatie te verduurzamen.
De focus van de SIIA ligt op de rol van de IT daarbij.
De best practices geven handreikingen:
*Hoe IT ingezet kan worden om de organisatie en het businessmodel te verduurzamen.
*Hoe in te spelen op de gevolgen die het verduurzamen van de economie en samenleving heeft voor het businessmodel en de rol van IT.
*Hoe te anticiperen op de veranderingen in wereldwijde handelsketens door klimaat- en geopolitieke veranderingen, door, met hulp van IT, de flexibiliteit, wendbaarheid en robuusheid te vergroten.
*Hoe een analyse te maken van de drempels en drijfveren voor verandering en daar vat op te krijgen.

== Publicaties gericht op het verduurzamen van het businessmodel ==

#[https://www.researchgate.net/publication/280044131_The_triple_layered_business_model_canvas_a_tool_to_design_more_sustainable_business_models The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models]
#De [https://sdgs.un.org/goals Sustainable Development Goals] van de Verenigde Naties

== Publicaties gericht op het gebruik van IT om te verduurzamen ==
#Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: [https://www.packtpub.com/en-us/product/sustainable-it-playbook-for-technology-leaders-9781803230344 Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002].
#Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: [https://www.conclusion.nl/en/themes/two-model Conclusion Two-model]
#Twin Transition Playbook van PA Consulting [https://www.paconsulting.com/global-shifts/sustainable-world/the-twin-transition-2 Twin Transition Playbook]
#[[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
#[https://www.greendigitalcoalition.eu/net-carbon-impact-assessment-methodology-for-ict-solutions/ Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions - European Green Digital Coalition.]

Usecase Conclusion

2025-06-19T15:01:06Z

Jelle: /* Conclusie */

Hoofdpagina

2025-06-19T14:58:27Z

Jelle: /* Usecases: */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] is gebaseerd op drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">SIIA Usecases</categorytree>

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Management: betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaan over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken.

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond management van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

De frameworks, standaarden, onderzoeken en audits om over deze onderwerpen verantwoording af te leggen - in lijn met de requirements van de GRI/ESRS standaarden - worden beschreven in [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Groene data]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Categorie:SIIA Usecases

2025-06-19T14:57:26Z

Jelle: Nieuwe pagina aangemaakt met '<categorytree mode="pages" namespaces="Main">SIIA Usecases</categorytree>'

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">SIIA Usecases</categorytree>

Usecase Conclusion

2025-06-19T14:51:41Z

Jelle:

= ORKA – Energiebeheersysteem voor NS Stations (Conclusion AMIS) =

== Introductie ==
'''ORKA''' is het nieuwe energiebeheersysteem van NS Stations, ontwikkeld door [https://www.conclusion.nl/amis Conclusion AMIS]. Het vervangt legacy software en ondersteunt 400 stations bij het meten, verdelen en doorbelasten van energieverbruik (elektriciteit, gas, warmte, koude en warmtapwater). De casus laat zien hoe een IT-project de verduurzaming van een organisatie concreet ondersteunt.

Deze pagina beschrijft ORKA aan de hand van de vier stappen van de '''Sustainable IT Impact Assessment (SIIA)''': '''Denk, Organiseer, Doe, Meet'''. Dit maakt zichtbaar wat andere organisaties kunnen leren van deze aanpak.
[[Bestand:20230607-941 Stationshal Utrecht Centraal-1920x660.jpg|miniatuur|Winkels op stationshal Utrecht]]

----

== Stap 1: DENK – Waarom verduurzamen? Wat is belangrijk? ==

=== Wat houdt deze stap in? ===
In deze fase denk je na over de toekomst: waarom moet je verduurzamen, welke doelen stel je, en hoe speelt IT hierin een rol? Dit is het strategisch fundament van je digitale duurzaamheidsaanpak.

=== Toepassing in ORKA ===
* NS Stations wil bijdragen aan de '''klimaatdoelstellingen (Paris Proof)'''.
* Er is behoefte aan een systeem dat betrouwbaar energiegebruik kan meten en doorbelasten aan honderden huurders, ondanks veel mutaties in de vastgoedstructuur.
* Het systeem moet flexibel zijn om te kunnen inspelen op '''dynamiek in energieprijzen, regelgeving en klantgedrag'''.

=== Illustreert ===
→ Denk verder dan alleen technische vervanging. ORKA toont hoe IT kan bijdragen aan '''strategische verduurzaming''', transparantie richting stakeholders en grip op energiekosten.

----

== Stap 2: ORGANISEER – Hoe richten we dit slim in? ==

=== Wat houdt deze stap in? ===
In deze stap richt je de organisatie, IT-architectuur en processen in om je doelen te bereiken. Denk aan technologiekeuzes, datastromen, rollen en samenwerking.

=== Toepassing in ORKA ===
* ORKA draait in de '''Microsoft Azure Cloud''' met logica in '''Azure Functions''', gescheiden van de assetadministratie (SAP).
* De front-end is gebouwd met '''Mendix''', in samenwerking met het eigen NS-ontwikkelteam.
* Hierdoor kan NS gemakkelijk '''andere energiesystemen koppelen''' en de '''meetfrequentie verhogen'''.

=== Illustreert ===
→ Slim organiseren betekent kiezen voor '''flexibiliteit, schaalbaarheid en onderhoudbaarheid'''. Door cloud-native architectuur en goede governance heeft NS Stations maximale controle over verduurzaming van IT én exploitatie.

----

== Stap 3: DOE – Wat voeren we uit? Welke maatregelen nemen we? ==

=== Wat houdt deze stap in? ===
De uitvoering: je zet plannen om in acties. Je implementeert systemen, past processen aan en zorgt dat het werkt voor eindgebruikers.

=== Toepassing in ORKA ===
* ORKA meet energieverbruik voor '''elektriciteit, gas, warmte, koude en warmtapwater''' per locatie en per huurder.
* Het systeem verwerkt mutaties (splitsingen, samenvoegingen) en verdeelt gebruik correct over gebruikers.
* Door de nauwkeurige metingen kunnen huurders en NS samen werken aan '''reductie van energieverbruik'''.

=== Illustreert ===
→ ORKA laat zien dat verduurzaming begint met '''goed meten en eerlijk verdelen'''. Door slimme software wordt energietransparantie haalbaar, ook op complexe locaties zoals treinstations.

----

== Stap 4: MEET – Werkt het? Kunnen we het verantwoorden? ==

=== Wat houdt deze stap in? ===
Je evalueert of je doelen worden gehaald. Je maakt voortgang inzichtelijk, borgt transparantie en maakt verantwoording mogelijk voor interne en externe stakeholders.

=== Toepassing in ORKA ===
* ORKA genereert data voor '''jaarafrekeningen per huurder'''.
* Deze data worden ook gebruikt voor '''duurzaamheidsrapportages''' (bijv. richting overheid of interne doelen).
* Het systeem ondersteunt de '''Paris Proof-strategie''' van NS Stations.

=== Illustreert ===
→ Duurzame IT vereist ook duurzame verantwoording. ORKA toont hoe IT als '''stuurmiddel voor verduurzaming''' gebruikt kan worden, met meetbare resultaten.

----

== Conclusie ==
ORKA is een uitstekend voorbeeld van hoe organisaties IT kunnen gebruiken om hun infrastructuur en bedrijfsvoering te verduurzamen. De casus laat zien dat verduurzaming niet alleen om techniek gaat, maar om:
* duidelijke doelen (DENK),
* een slimme inrichting (ORGANISEER),
* concrete acties (DOE),
* en transparante evaluatie (MEET).

[[category:SIIA Usecases]]
[[category:WiGo4IT]]
[[category:Conclusion]]
[[category:ABNAMRO]]

Usecase WiGo4IT

2025-06-19T14:50:46Z

Jelle:

{| class="wikitable"
|'''Duurzaamheidsplan Wigo4it'''

De [https://radar.coalitieduurzamedigitaliering.nl SIIA-Radar] laat de activiteiten zien die Wigo4it onderneemt om te verduurzamen. De organisatie is zich aan het voorbereiden op het schrijven van een CSRD-rapportage.

Op deze pagina illustreren we aan de hand van de activiteiten in de SIIA-Radar de verschillende elementen van een duurzaamheidsplan.

'''1''': '''Due diligence onderzoek''':

Onderzoek naar de impact van het runnen van de organisatie, de diensten en producten die Wigo4it produceert op milieu en samenleving.

Het due diligence onderzoek zou kunnen melden:

* Dat het (inmiddels gesloten) datacentrum de grootste duurzaamheidsimpact had en dat Wigo4it op weg is om de dienstverlening zo efficiënt mogelijk aan te bieden.
* Dat de beoogde impact van de diensten op klanten (de gemeenten) en de klanten daarvan (uitkeringsgerechtigden, aanvragers) is dat Wigo4it bespaart op tijd, publiek geld en inspanning, minder fouten maken en meer taken en verplichtingen kunnen uitvoeren. In het onderzoek kan gekeken worden naar kwalitatieve en kwantitatieve indicatoren die bevestigen of dit lukt en welke verbeterpunten er zijn.
* Hoe groot de impact van de organisatie is op eigen medewerkers. Wigo4it legt de nadruk op eigen verantwoordelijkheid, betrokkenheid en autonomie van medewerkers vanuit de gedachte dat dat voorwaarde is voor tevreden collega’s die zich 100% kunnen inzetten voor de organisatie, wat bijdraagt aan het probleemoplossend vermogen en kwaliteit van diensten van de organisatie.

Het onderzoek zou kunnen zoeken naar indicatoren die bevestigen in hoeverre Wigo4it dit lukt.

Hoe groot de impact is op toeleveranciers; met het wegvallen van de servers en het datacentrum zijn alleen de leveranciers van de apparatuur op kantoor nog onderdeel van het due diligence onderzoek.

Dankzij verregaande automatisering is de IT-infrastructuur zo opgezet, dat gemakkelijk naar andere (cloud)leveranciers kan worden overgestapt als deze duurzamer te werk gaan en de kosten acceptabel zijn. Een voortdurende vraag blijft of er ondertussen geen vormen van lock-in zijn ontstaan, waardoor die overstap bemoeilijkt wordt.

Wigo4it zou de duurzaamheidsrapportage van de dienstverlener kunnen opvragen en kunnen kijken naar:

* Garanties om de arbeidsomstandigheden van hun medewerkers te garanderen, zoals gelijke kansen (gender verhouding), beloning, et cetera.
* De duurzaamheid van de cloudleverancier waar zij diensten afneemt. Wigo4it zou in gesprek kunnen gaan met de cloudleveranciers om meer inzicht te krijgen over de uitstoot van de workloads die daar draaien.
* Energieverbruik: Cloudservices draaien ook gewoon in een datacenter en gebruiken energie als ze draaien. Wat zijn de werkelijke emissies van de workloads in de datacentra? Is het mogelijk om bepaalde loads te draaien in de buurt van waterkrachtcentrales? (►carbon-aware computing)
* Gesprekken over verbeteringen op termijn.

2: '''Materialiteits-analyse'''

Bij de materialiteitsanalyse gaat het over het belang van de verschillende onderwerpen van onderzoek op twee thema’s: Het belang vanuit het oogpunt van de impact op duurzaamheid en het belang vanuit het oogpunt van de business-case, de financiële gezondheid, de activiteiten en doelstellingen en manier van werken van de organisatie. De materialiteitsanalyse geeft aan welke onderwerpen aan de orde moeten komen in het plan, omdat ze een grote invloed hebben op milieu en samenleving of op de organisatie zelf.

3: '''Doelen en strategie'''

In de analyse van Wigo4it zou de conclusie kunnen zijn dat verduurzaming van de IT de meest impactvolle manier is om te verduurzamen (impactmaterialiteit). De analyse van financiële materialiteit laat zien dat verduurzamen de schaalbaarheid en flexibiliteit van diensten vergroot, de kans op lock-in vermindert en kosten kan verlagen (de financiële materialiteit van verduurzamen is eveneens groot). Ook betekent de transitie naar de public cloud dat gemeenten meer mogelijkheid krijgen om zelf hun processen te verduurzamen, want ook voor de duurzaamheid van klanten is de materialiteit groot.

Het tweede grote thema voor Wigo4it is autonomie en betrokkenheid van medewerkers. Deze autonomie legt de basis voor de betrouwbaarheid, lage kosten en flexibiliteit van de organisatie en de dienstverlening. De omslag naar verduurzaming heeft ongetwijfeld gevolgen voor de aard van het werk en vraagt nieuwe kennis en vaardigheden. Bepaalde vaardigheden (het beheer van servers en infrastructuur) worden minder belangrijk. Door de stap naar de cloud ontstaan nieuwe taken; nieuwe afhankelijkheden en een andere mindset als bijvoorbeeld carbon-aware computing en rightsizing worden geïntroduceerd. Uit de materialiteitsanalyse zou kunnen blijken dat voor de collega’s van Wigo4it aan verduurzaming zowel een impact-kant (het werk van de medewerkers) als een financiële kant zit (de betrouwbaarheid en kwaliteit van dienstverlening).

'''4. Risicoanalyse'''

Dit deel van het plan gaat in op de risico’s. Wat is nodig om de plannen te realiseren? Het '''hoofdstuk''' ►'''Organiseer''' analyseert de eisen die worden gesteld aan de techniek, organisatie, en mensen. Verder wordt de casus bekeken vanuit ethisch perspectief en wordt in kaart gebracht wat vervolgens gedaan moet worden om dat te realiseren.

Een risico voor Wigo4it is dat hun autonome teams beslissingen nemen die niet met elkaar in lijn zijn. Een tweede risico is dat beslissingen oneigenlijk grote druk op medewerkers leggen, omdat ze zelfstandig zijn, maar tegelijkertijd sterk afhankelijk zijn van anderen en zij misschien door de duurzaamheidsmaatregelen zelf onvoldoende kunnen plannen.

Voorbeelden hoe Wigo4it maatregelen neemt om die risico’s te beheersen:

* De duurzaamheidsradar lijnt beslissingen op rond duurzaamheid. Zo’n 80 activiteiten worden beschreven met daarbij het waarom, waar de organisatie staat en naartoe wil en andere essentiële achtergrondinformatie.
* Product owners worden van alle informatie voorzien om werkzaamheden van de teams op te lijnen en doen verslag in backlogs over hoe de teams die informatie verwerken in hun beslissingen.
* Binnen de teams zijn specialisten die onderling nauw contact houden en rond hun onderwerp kennis uitwisselen.
* Type 1 en type 2 besluiten: Teams mogen zelf besluiten nemen als deze terug te draaien zijn binnen één sprint en/of minder dan 10.000 euro per maand kosten.

'''5. Verantwoorden'''

Tenslotte moet de organisatie checken of ze op de goede weg zijn, of de afwegingen terecht zijn en uitpakken zoals bedoeld. Daarnaast moeten zij nagaan of de analyse van de risico’s klopt en of de maatregelen de verwachte uitwerking hebben.

Om dat te kunnen doen, moeten data worden verzameld en beslissingen worden gedocumenteerd. Welke data en informatie nodig zijn, moet van tevoren worden bedacht. Daarvoor zijn in de Radar de Objective Key Results opgenomen: deze gaan over de doelen die de organisatie wil halen en welke resultaten daar indicatief voor zijn.

► In het hoofdstuk Meet komen deze vraagstukken aan de orde.

|}

[[category:SIIA Usecases]]
[[category:WiGo4IT]]

De SIIA aanpak

2025-06-19T14:49:42Z

Jelle:

[[category:SIIA Usecases]]
[[category:WiGo4IT]]
[[category:Conclusion]]
[[category:ABNAMRO]]

De aanpak van het SIIA bestaat uit vier stappen:
# '''Denk:''' hoe gaat de organisatie duurzaam waarde toevoegen in een veranderende, verduurzamende economie en samenleving? Biedt IT nieuwe mogelijkheden om waarde toe te voegen? Wat zijn de prioriteiten, welke afwegingen spelen daarbij? (strategie).
# '''Organiseer:''' welke rol speelt IT bij het realiseren van die strategie? Welke beperkingen en mogelijkheden legt IT op? Hoe kan IT zelf verduurzamen en wat zijn de gevolgen daarvan voor de organisatie? Kan IT processen in de organisatie duurzamer maken?
# '''Doe:''' wat is nodig om de plannen concreet te maken en te implementeren. Betrek medewerkers, klanten, toeleveranciers, stakenholders (bestuurders, financiers, toezichthouders) en zakenpartners in de plannen? Ga plannen: Wat betekent dit voor recruitment, opleiding en training, voor de inkoop van IT apparatuur, verlenging van levensduur en e-waste, voor de werkomgeving (thuiswerken), de contracten met partijen enz..
# '''Meet:''' bewaak de voortgang door deze te meten en in kaart te brengen. Verantwoord de afwegingen.

De acties die hieruit voortkomen worden vastgelegd in het '''SIIA-canvas''':
*met een beschrijving wat het doel van een activiteit is,
*waar de organisatie staat,
*wat de planning is (uitzoeken, implementeren, ongoing of stoppen),
* wie verantwoordelijk is,
* Of de activiteit
**meer strategisch is,
**gericht op de IT zelf
**of het gebruik van de IT,
**dan wel de werkprocessen.
* thematische samenhang met andere activiteiten.
[[Bestand:SIIA Radar.png|alt=SIIA Radar|miniatuur|SIIA Radar]]
'''De radar''' https://www.radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl geeft een grafisch overzicht van de acitiviteiten.

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">SIIA Usecases</categorytree>
category: SIIA Usecases

De SIIA aanpak

2025-06-19T14:49:11Z

Jelle:

[[categorie:SIIA Usecases]]
[[categorie:WiGo4IT]]
[[categorie:Conclusion]]
[[categorie:ABNAMRO]]

De aanpak van het SIIA bestaat uit vier stappen:
# '''Denk:''' hoe gaat de organisatie duurzaam waarde toevoegen in een veranderende, verduurzamende economie en samenleving? Biedt IT nieuwe mogelijkheden om waarde toe te voegen? Wat zijn de prioriteiten, welke afwegingen spelen daarbij? (strategie).
# '''Organiseer:''' welke rol speelt IT bij het realiseren van die strategie? Welke beperkingen en mogelijkheden legt IT op? Hoe kan IT zelf verduurzamen en wat zijn de gevolgen daarvan voor de organisatie? Kan IT processen in de organisatie duurzamer maken?
# '''Doe:''' wat is nodig om de plannen concreet te maken en te implementeren. Betrek medewerkers, klanten, toeleveranciers, stakenholders (bestuurders, financiers, toezichthouders) en zakenpartners in de plannen? Ga plannen: Wat betekent dit voor recruitment, opleiding en training, voor de inkoop van IT apparatuur, verlenging van levensduur en e-waste, voor de werkomgeving (thuiswerken), de contracten met partijen enz..
# '''Meet:''' bewaak de voortgang door deze te meten en in kaart te brengen. Verantwoord de afwegingen.

De acties die hieruit voortkomen worden vastgelegd in het '''SIIA-canvas''':
*met een beschrijving wat het doel van een activiteit is,
*waar de organisatie staat,
*wat de planning is (uitzoeken, implementeren, ongoing of stoppen),
* wie verantwoordelijk is,
* Of de activiteit
**meer strategisch is,
**gericht op de IT zelf
**of het gebruik van de IT,
**dan wel de werkprocessen.
* thematische samenhang met andere activiteiten.
[[Bestand:SIIA Radar.png|alt=SIIA Radar|miniatuur|SIIA Radar]]
'''De radar''' https://www.radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl geeft een grafisch overzicht van de acitiviteiten.

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">SIIA Usecases</categorytree>
category: SIIA Usecases

Hoofdpagina

2025-06-19T14:47:46Z

Jelle: /* Usecases: */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] is gebaseerd op drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Management: betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaan over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken.

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond management van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

De frameworks, standaarden, onderzoeken en audits om over deze onderwerpen verantwoording af te leggen - in lijn met de requirements van de GRI/ESRS standaarden - worden beschreven in [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Groene data]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Hoofdpagina

2025-06-19T14:46:15Z

Jelle: /* IT-Management: betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT. */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] in drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Management: betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaan over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken.

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond management van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

De frameworks, standaarden, onderzoeken en audits om over deze onderwerpen verantwoording af te leggen - in lijn met de requirements van de GRI/ESRS standaarden - worden beschreven in [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Groene data]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Hoofdpagina

2025-06-19T14:40:00Z

Jelle: /* IT-Management: betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT. */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] in drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Management: betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaan over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken.

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond management van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

Deze onderwerpen vormen een samenvatting van de thema's geadresseerd in de veel gebruikte standaarden op dit gebied. Zie voor verdieping en handreiking [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ Internationale Digitaal Rapportage Standaard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Groene data]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Hoofdpagina

2025-06-19T14:38:19Z

Jelle: /* IT-Management: betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT. */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] in drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Management: betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaan over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken.

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond management van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

Deze onderwerpen vormen een samenvatting van de thema's geadresseerd in de veel gebruikte standaarden op dit gebied. Zie voor verdieping [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ Internationale Digitaal Rapportage Standaard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Groene data]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Hoofdpagina

2025-06-19T14:35:57Z

Jelle: /* IT-Management: betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT. */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] in drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Management: betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaan over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken.

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond management van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

Voor verdieping en de relatie tussen deze onderwerpen en de veel gebruikte standaarden op dit gebied zie de [Internationale Digitaal Rapportage Standaard | Online Trust Coalitie].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Groene data]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Hoofdpagina

2025-06-19T14:28:36Z

Jelle: /* Usecases: */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] in drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Management: betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaan over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam. Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken.

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond magement van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

Deze thema's en onderwerpen zijn ontwikkeld en getoetst in een meerjarige samenwerking van bedrijven, overheden en beroepsvereniging van IT Auditors. Verdieping en verdere handreiking op deze thema's zijn te vinden door te zoeken op NRI of "Reporting Initiative" op <nowiki>https://norea.nl</nowiki>.

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Groene data]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Hoofdpagina

2025-06-19T14:28:16Z

Jelle: /* Usecases: */

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] in drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO (([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO]))

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Management: betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaan over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam. Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken.

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond magement van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

Deze thema's en onderwerpen zijn ontwikkeld en getoetst in een meerjarige samenwerking van bedrijven, overheden en beroepsvereniging van IT Auditors. Verdieping en verdere handreiking op deze thema's zijn te vinden door te zoeken op NRI of "Reporting Initiative" op <nowiki>https://norea.nl</nowiki>.

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Groene data]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatieprocessen en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]

== Rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Bestand:SIIA logo.jpg

2025-06-19T14:17:26Z

Jelle: Jelle heeft een nieuwe versie van Bestand:SIIA logo.jpg geüpload