SIIA Wiki - Gebruikersbijdragen [nl]

GreenOps

2026-01-26T12:40:41Z

Pieke Hezemans:

[[Bestand:SIIA Duurzaamheidsradar.png|alt=Afbeelding van de duurzaamheidsradar, Duurzaamheidsradar|miniatuur|Afbeelding van de duurzaamheidsradar, [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl Duurzaamheidsradar]]]<gallery mode="slideshow">
Bestand:GreenOps Framework (new).jpeg|GreenOps Framework
Bestand:GreenOps People&Organization (new).jpeg|GreenOps People&Organization
Bestand:GreenOps Business Processes (new).jpeg|GreenOps Business Processes
Bestand:GreenOps IT Processes (new).jpeg|GreenOps IT Processes
Bestand:GreenOps Technology (new).jpeg|GreenOps Technology
</gallery>

GreenOps

2026-01-26T12:07:58Z

Pieke Hezemans:

[[Bestand:GreenOps Framework (new).jpeg|alt=GreenOpsFramework|miniatuur|GreenOpsFramework]]
[[Bestand:SIIA Duurzaamheidsradar.png|alt=Afbeelding van de duurzaamheidsradar, Duurzaamheidsradar|miniatuur|Afbeelding van de duurzaamheidsradar, [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl Duurzaamheidsradar]]]<gallery mode="slideshow">
Bestand:GreenOps Framework (new).jpeg|GreenOps Framework
Bestand:GreenOps People&Organization (new).jpeg|GreenOps People&Organization
Bestand:GreenOps Business Processes (new).jpeg|GreenOps Business Processes
Bestand:GreenOps IT Processes (new).jpeg|GreenOps IT Processes
Bestand:GreenOps Technology (new).jpeg|GreenOps Technology
</gallery>

GreenOps

2026-01-19T08:48:56Z

Pieke Hezemans: Afbeeldingen geupdate

[[Bestand:GreenOps Framework latest framework.png|alt=GreenOpsFramework|miniatuur|GreenOpsFramework]]
[[Bestand:SIIA Duurzaamheidsradar.png|alt=Afbeelding van de duurzaamheidsradar, Duurzaamheidsradar|miniatuur|Afbeelding van de duurzaamheidsradar, [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl Duurzaamheidsradar]]]<gallery mode="slideshow">
Bestand:GreenOps Framework (new).jpeg|GreenOps Framework
Bestand:GreenOps People&Organization (new).jpeg|GreenOps People&Organization
Bestand:GreenOps Business Processes (new).jpeg|GreenOps Business Processes
Bestand:GreenOps IT Processes (new).jpeg|GreenOps IT Processes
Bestand:GreenOps Technology (new).jpeg|GreenOps Technology
</gallery>

Bestand:GreenOps Technology (new).jpeg

2026-01-19T08:46:30Z

Pieke Hezemans:

Bestand:GreenOps IT Processes (new).jpeg

2026-01-19T08:46:03Z

Pieke Hezemans:

Bestand:GreenOps Business Processes (new).jpeg

2026-01-19T08:45:18Z

Pieke Hezemans:

Bestand:GreenOps People&Organization (new).jpeg

2026-01-19T08:44:24Z

Pieke Hezemans:

Bestand:GreenOps Framework (new).jpeg

2026-01-19T08:42:56Z

Pieke Hezemans:

Kennis en Vaardigheden

2026-01-05T11:06:42Z

Pieke Hezemans: /* Werkgroep Kennis en Vaardigheden */

= Werkgroep Kennis en Vaardigheden =
Innovatie en samenwerking op digitale duurzaamheids-thema’s alleen, is onvoldoende om de uitdaging waar Nederland voor staat – koploper blijven in duurzame digitalisering – aan te gaan en (blijvende) impact te creëren. Een aantal randvoorwaarden moeten expliciet worden ingevuld om de beweging naar een duurzame digitalisering verder vorm en inhoud te geven, voort te zetten en op te schalen. De NCDD werkgroep Kennis en Vaardigheden draagt hieraan bij.

De werkgroep concentreert zich op duurzaamheidsaspecten van digitalisering in het onderwijs en de duurzaamheidscompetenties van de IT-professionals van morgen. Doel is om samen te werken om bewustzijn en kennis over het onderwerp zoveel mogelijk in curricula en opleidingen te doen opnemen.

Doelstellingen:

* Bewustwording van belang duurzaamheid in IT-onderwijs
* Specificaties opstellen van wat de benodigde kennis en vaardigheden voor duurzame digitalisering zijn
* Een analyse en plan voor wat er in het onderwijs en de scholingsmarkt nodig is om daarvoor opleidingen en trainingen aan te bieden

=== Kennisproducten ===
'''TWIN 4.0: Naar een twin-transitie voor een meer concurrerende Europese industrie.'''

Dit project biedt een compleet pakket aan: een Environmental Impact Audit-tool, Transition Training Course en Transition Guidelines voor aanbieders; allemaal gericht op de digitale én groene transitie. [https://twin40.eu/project/ Ontdek meer over het project].

Interesse in concrete trainingen voor de twin-transitie?

De online Transition Training Course, is opgebouwd uit 5 modules – van ‘Introduction to twin transition & Johnson’s 4 Boxes Business Model’ tot ‘Profit Formula’. Zelftesten en praktijkcases maken de training boeiend en toepasbaar. [https://twin40.eu/twin-4-0-transition-training-course/ Bekijk de training en modules]

'''DIS4SME'''

DIS4SME (Data Interoperability Skills for SMEs) is een Europees project dat gratis en toegankelijke trainingen ontwikkelt rondom data-interoperabiliteit. De modules richten zich op praktische toepassingen in sectoren zoals landbouw, mobiliteit & transport en stedelijke planning (waaronder 3D/BIM en digital twins). De trainingen zijn ontworpen voor managers en technici in het mkb en sluiten aan bij de behoefte aan digitale vaardigheden in een snel veranderende arbeidsmarkt. Links naar trainingsmateriaal

* Overzicht van het project: [https://www.dis4sme.eu/ DIS4SME projectpagina]
* Cursusoverzicht: [https://www.dis4sme.eu/courses/ DIS4SME trainingen]
* Voorbeeldmodule: [https://digital-skills-jobs.europa.eu/en/opportunities/training/introduction-location-data-interoperability-dis4sme Introductie tot locatie data-interoperabiliteit]

'''Klimaatexamen – Nederland’s kennistoets over klimaatverandering en duurzame oplossingen'''

Een gratis online examen over oorzaken, gevolgen en oplossingen van klimaatverandering. Toegankelijk voor jong en oud, ontwikkeld met het KNMI, Universiteit Utrecht en meer. Ideaal om kennis te testen en duurzaam handelen te stimuleren. [https://klimaatexamen.nl/online Bekijk het Klimaatexamen]

De '''Learning Programmes''' '''van Digital4Sustainability'''

bieden een actueel overzicht van korte, praktijkgerichte trainingen waarin digitale vaardigheden en duurzaamheid samenkomen. Denk aan webinars, workshops en lokale evenementen over onderwerpen als de twin transition, CSRD-rapportage, digital accessibility, AI en digitale duurzaamheid. De programma’s richten zich op verschillende doelgroepen – van studenten en onderzoekers tot professionals en MKB’s – en zijn bedoeld om snel in te spelen op urgente leervragen rond de digitale en groene transitie. [https://digital4sustainability.eu/learning-programmes/ Leerprogramma's | Bijscholing voor een duurzame digitale toekomst]

'''UN SDG:Learn – gratis SDG-leerplatform'''

[https://www.unsdglearn.org/ UN SDG:Learn] is een initiatief van de VS, ondersteund door partners, dat gebruikers een online platform biedt om gestructureerd SDG-gerelateerd leermateriaal te ontdekken en volgen. Het omvat cursussen, microlearning, podcasts, blogs en leerpaden vanaf diverse aanbieders, met als doel om SDG-kennis en –vaardigheden toegankelijk te maken voor individuen en organisaties onder een enkele, overzichtelijke interface.

'''Doe de Duurzaamheidsscan – SURF Green ICT Maturity Model'''

Met deze scan krijgen instellingen inzicht in hun huidige niveau van duurzame ICT en concrete handvatten om verbeteringen door te voeren. Het model helpt om duurzaamheid meetbaar te maken en is direct inzetbaar als leermiddel voor bewustwording en actie. [https://www.surf.nl/doe-de-duurzaamheidsscan-surf-groene-ict-maturity-model Doe de duurzaamheidsscan]

'''Green Digital Skills Framework (COP28 Whitepaper)'''

Dit Europese whitepaper beschrijft welke digitale én groene vaardigheden nodig zijn voor de twin transition. De vaardigheden en beroepen staan vanaf p. 15, met overzichtstabellen op p. 17, 22–23. De aanbevelingen voor curriculumontwikkeling en voorbeelden van good practices vind je op p. 30–31. [https://digital-skills-jobs.europa.eu/en/latest/news/twin-skills-twin-transition-defining-green-digital-skills-and-jobs Lees het whitepaper]

'''Lesmateriaal Duurzame ICT (HU)'''

Dit [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/wp-content/uploads/1.-Lesmateriaal-Duurzame-ICT-HBO-ICT-Hogeschool-Utrecht.pdf lesmateriaal] biedt concrete handvatten, oefeningen en voorbeelden om duurzaamheid te integreren in het ICT-onderwijs. Ideaal voor docenten die studenten bewust willen maken van hun rol en keuzes in de ICT-life cycle. Auteurs: Joris Gresnigt en Bernard Leussink (Hogeschool Utrecht).

'''Duurzame ICT als dilemma (presentatie)'''

Een compacte [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/wp-content/uploads/2.-Duurzame-ICT-als-dilemma.pdf presentatie] die laat zien dat duurzame ICT draait om het maken van afwegingen. Helpt studenten en professionals kritisch na te denken over positieve én negatieve effecten van ICT op mens en milieu. Auteurs: Joris Gresnigt en Bernard Leussink (Hogeschool Utrecht).

'''Zelf of met je team aan de slag met duurzaam digitaal'''

Op de website van de [https://www.it-academieoverheid.nl/onderwerpen/d/duurzaam-digitaal IT-Academie Overheid] vind je kennis, trainingen en tools over duurzaam digitaal werken binnen de overheid. Deze pagina bundelt inspirerende voorbeelden en praktische handvatten om digitalisering én duurzaamheid te versterken in beleid en praktijk. [https://www.it-academieoverheid.nl/onderwerpen/d/duurzaam-digitaal/duurzaam-digitaal-toolkit Klik hier] om naar de duurzaam digitaal toolkit te gaan.

[https://mijn.leerhuisinformatiehuishouding.nl/nl/ui#/ '''Mijn Leerhuis''']

is het online leerplatform van het Leerhuis Informatiehuishouding (overheid). Nieuw op Mijn Leerhuis: [https://mijn.leerhuisinformatiehuishouding.nl/nl/ui#/catalog/course/67a29eee-220c-4ec5-9c03-cebe931ee8c5 Digifit – duurzaam omgaan met data] is een microlearning e-learning met korte modules waarmee je direct slimmer, veiliger én duurzamer werkt in je digitale werkomgeving.

'''De Impact van ICT op de SDG’s (visual)'''

Een overzichtelijke visual die laat zien welke positieve en negatieve effecten ICT kan hebben op de Sustainable Development Goals. Handig als startpunt voor discussies of als visueel hulpmiddel in lessen en presentaties. Auteurs: Joris Gresnigt en Bernard Leussink (Hogeschool Utrecht)
[[Bestand:De Impact van ICT op de SDGs.jpeg|links|miniatuur|De Impact van ICT op de SDGs]]

Kennis en Vaardigheden

2026-01-05T11:05:41Z

Pieke Hezemans: /* Werkgroep Kennis en Vaardigheden */

= Werkgroep Kennis en Vaardigheden =
Innovatie en samenwerking op digitale duurzaamheids-thema’s alleen, is onvoldoende om de uitdaging waar Nederland voor staat – koploper blijven in duurzame digitalisering – aan te gaan en (blijvende) impact te creëren. Een aantal randvoorwaarden moeten expliciet worden ingevuld om de beweging naar een duurzame digitalisering verder vorm en inhoud te geven, voort te zetten en op te schalen. De NCDD werkgroep Kennis en Vaardigheden draagt hieraan bij.

De werkgroep concentreert zich op duurzaamheidsaspecten van digitalisering in het onderwijs en de duurzaamheidscompetenties van de IT-professionals van morgen. Doel is om samen te werken om bewustzijn en kennis over het onderwerp zoveel mogelijk in curricula en opleidingen te doen opnemen.

Doelstellingen:

* Bewustwording van belang duurzaamheid in IT-onderwijs
* Specificaties opstellen van wat de benodigde kennis en vaardigheden voor duurzame digitalisering zijn
* Een analyse en plan voor wat er in het onderwijs en de scholingsmarkt nodig is om daarvoor opleidingen en trainingen aan te bieden

=== Kennisproducten ===
'''TWIN 4.0: Naar een twin-transitie voor een meer concurrerende Europese industrie.'''

Dit project biedt een compleet pakket aan: een Environmental Impact Audit-tool, Transition Training Course en Transition Guidelines voor aanbieders; allemaal gericht op de digitale én groene transitie. [https://twin40.eu/project/ Ontdek meer over het project].

Interesse in concrete trainingen voor de twin-transitie?

De online Transition Training Course, is opgebouwd uit 5 modules – van ‘Introduction to twin transition & Johnson’s 4 Boxes Business Model’ tot ‘Profit Formula’. Zelftesten en praktijkcases maken de training boeiend en toepasbaar. [https://twin40.eu/twin-4-0-transition-training-course/ Bekijk de training en modules]

'''DIS4SME'''

DIS4SME (Data Interoperability Skills for SMEs) is een Europees project dat gratis en toegankelijke trainingen ontwikkelt rondom data-interoperabiliteit. De modules richten zich op praktische toepassingen in sectoren zoals landbouw, mobiliteit & transport en stedelijke planning (waaronder 3D/BIM en digital twins). De trainingen zijn ontworpen voor managers en technici in het mkb en sluiten aan bij de behoefte aan digitale vaardigheden in een snel veranderende arbeidsmarkt. Links naar trainingsmateriaal

* Overzicht van het project: [https://www.dis4sme.eu/ DIS4SME projectpagina]
* Cursusoverzicht: [https://www.dis4sme.eu/courses/ DIS4SME trainingen]
* Voorbeeldmodule: [https://digital-skills-jobs.europa.eu/en/opportunities/training/introduction-location-data-interoperability-dis4sme Introductie tot locatie data-interoperabiliteit]

'''Klimaatexamen – Nederland’s kennistoets over klimaatverandering en duurzame oplossingen'''

Een gratis online examen over oorzaken, gevolgen en oplossingen van klimaatverandering. Toegankelijk voor jong en oud, ontwikkeld met het KNMI, Universiteit Utrecht en meer. Ideaal om kennis te testen en duurzaam handelen te stimuleren. [https://klimaatexamen.nl/online Bekijk het Klimaatexamen]

De '''Learning Programmes''' '''van Digital4Sustainability'''

bieden een actueel overzicht van korte, praktijkgerichte trainingen waarin digitale vaardigheden en duurzaamheid samenkomen. Denk aan webinars, workshops en lokale evenementen over onderwerpen als de twin transition, CSRD-rapportage, digital accessibility, AI en digitale duurzaamheid. De programma’s richten zich op verschillende doelgroepen – van studenten en onderzoekers tot professionals en MKB’s – en zijn bedoeld om snel in te spelen op urgente leervragen rond de digitale en groene transitie. [https://digital4sustainability.eu/learning-programmes/ Leerprogramma's | Bijscholing voor een duurzame digitale toekomst]

'''UN SDG:Learn – gratis SDG-leerplatform'''

[https://www.unsdglearn.org/ UN SDG:Learn] is een initiatief van de VS, ondersteund door partners, dat gebruikers een online platform biedt om gestructureerd SDG-gerelateerd leermateriaal te ontdekken en volgen. Het omvat cursussen, microlearning, podcasts, blogs en leerpaden vanaf diverse aanbieders, met als doel om SDG-kennis en –vaardigheden toegankelijk te maken voor individuen en organisaties onder een enkele, overzichtelijke interface.

'''Doe de Duurzaamheidsscan – SURF Green ICT Maturity Model'''

Met deze scan krijgen instellingen inzicht in hun huidige niveau van duurzame ICT en concrete handvatten om verbeteringen door te voeren. Het model helpt om duurzaamheid meetbaar te maken en is direct inzetbaar als leermiddel voor bewustwording en actie. [https://www.surf.nl/doe-de-duurzaamheidsscan-surf-groene-ict-maturity-model Doe de duurzaamheidsscan]

'''Green Digital Skills Framework (COP28 Whitepaper)'''

Dit Europese whitepaper beschrijft welke digitale én groene vaardigheden nodig zijn voor de twin transition. De vaardigheden en beroepen staan vanaf p. 15, met overzichtstabellen op p. 17, 22–23. De aanbevelingen voor curriculumontwikkeling en voorbeelden van good practices vind je op p. 30–31. [https://digital-skills-jobs.europa.eu/en/latest/news/twin-skills-twin-transition-defining-green-digital-skills-and-jobs Lees het whitepaper]

'''Lesmateriaal Duurzame ICT (HU)'''

Dit [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/wp-content/uploads/1.-Lesmateriaal-Duurzame-ICT-HBO-ICT-Hogeschool-Utrecht.pdf lesmateriaal] biedt concrete handvatten, oefeningen en voorbeelden om duurzaamheid te integreren in het ICT-onderwijs. Ideaal voor docenten die studenten bewust willen maken van hun rol en keuzes in de ICT-life cycle. Auteurs: Joris Gresnigt en Bernard Leussink (Hogeschool Utrecht).

'''Duurzame ICT als dilemma (presentatie)'''

Een compacte [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/wp-content/uploads/2.-Duurzame-ICT-als-dilemma.pdf presentatie] die laat zien dat duurzame ICT draait om het maken van afwegingen. Helpt studenten en professionals kritisch na te denken over positieve én negatieve effecten van ICT op mens en milieu. Auteurs: Joris Gresnigt en Bernard Leussink (Hogeschool Utrecht).

'''Zelf of met je team aan de slag met duurzaam digitaal'''

Op de website van de [https://www.it-academieoverheid.nl/onderwerpen/d/duurzaam-digitaal IT-Academie Overheid] vind je kennis, trainingen en tools over duurzaam digitaal werken binnen de overheid. Deze pagina bundelt inspirerende voorbeelden en praktische handvatten om digitalisering én duurzaamheid te versterken in beleid en praktijk. [https://www.it-academieoverheid.nl/onderwerpen/d/duurzaam-digitaal/duurzaam-digitaal-toolkit Klik hier] om naar de duurzaam digitaal toolkit te gaan.
[https://mijn.leerhuisinformatiehuishouding.nl/nl/ui#/ '''Mijn Leerhuis''']

[https://mijn.leerhuisinformatiehuishouding.nl/nl/ui#/ '''Mijn Leerhuis''']

is het online leerplatform van het Leerhuis Informatiehuishouding (overheid). Nieuw op Mijn Leerhuis: [https://mijn.leerhuisinformatiehuishouding.nl/nl/ui#/catalog/course/67a29eee-220c-4ec5-9c03-cebe931ee8c5 Digifit – duurzaam omgaan met data] is een microlearning e-learning met korte modules waarmee je direct slimmer, veiliger én duurzamer werkt in je digitale werkomgeving.

'''De Impact van ICT op de SDG’s (visual)'''

Een overzichtelijke visual die laat zien welke positieve en negatieve effecten ICT kan hebben op de Sustainable Development Goals. Handig als startpunt voor discussies of als visueel hulpmiddel in lessen en presentaties. Auteurs: Joris Gresnigt en Bernard Leussink (Hogeschool Utrecht)
[[Bestand:De Impact van ICT op de SDGs.jpeg|links|miniatuur|De Impact van ICT op de SDGs]]

Kennis en Vaardigheden

2026-01-05T11:03:50Z

Pieke Hezemans: /* Werkgroep Kennis en Vaardigheden */

Hoofdpagina

2025-11-12T08:57:17Z

Pieke Hezemans: /* Innovatie en cultuurverandering */ link toegevoegd

= For the English readers =
This wiki is mainly in Dutch. You can find an English translation of the Main Page here: [[Main Page]]

= Het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) =
[[Bestand:Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering.png|alt=Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering|miniatuur|Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering]]
Welkom op de wiki van het Sustainable IT Impact Assessment (SIIA) van de [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/ Nederlandse Coalititie Duurzame Digitalisering] (NCDD).

In de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD) werken partijen samen om de belangrijkste knelpunten rondom duurzame digitalisering weg te nemen. Het is een publiek- private samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisatie.

Het SIIA is geschreven door de [[SIIA werkgroep]], bestaande uit leden van de NCDD

Het SIIA biedt inspiratie voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering. Het biedt structuur voor het planmatig oppakken van die ambitie, maar geeft ook handvatten voor personen of organisaties die op een specifiek onderdeel willen beginnen. Het is daarmee een handreiking voor medewerkers, leidinggevenden en bestuurders die verantwoordelijkheden of taken hebben op het gebied van duurzaamheid en IT. 

'''<big>Het SIIA is hét startpunt voor het verduurzamen van IT en het inzetten van IT voor een duurzame organisatie.</big>'''

= HOOFDSTUKKEN van de WIKI =

== [[De SIIA aanpak]] ==
Het SIIA gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid: een gezonde, bloeiende organisatie (Governance) dat een gezond Milieu (Environment) bevordert en bijdraagt aan een gezonde samenleving (Society). Zie [[Wat is duurzaamheid]] over de brede benadering van duurzaamheid, die ook door Europese en Nederlandse duurzamheidswetgeving wordt gehanteerd en internationale best practices volgt.

Duurzame IT helpt een organisatie om duurzaam en gezond te blijven in een verduurzamende samenleving ('''duurzaam met IT''') en de IT die daarvoor wordt ingezet is zelf ook duurzaam ('''duurzaamheid van IT'''): bij het gebruik van grondstoffen, van energie en de maatschappelijke en milieu impact van productie, logistiek en e-waste.
===Usecases:===
[[De SIIA aanpak]] is gebaseerd op drie usecases (ingebracht door werkgroepleden):
# Usecase [[Usecase WiGo4IT|WiGo4IT]]: een coöperatieve IT-organisatie die betrouwbaar en betaalbaar diensten uitkeringen uitkeert voor gemeenten én verduurzaamt ([https://www.wigo4it.nl/ WiGo4IT])
# [[Usecase Conclusion]]: IT voor duurzaam energiemanagement op NS Stations ([https://www.conclusion.nl/ Conclusion])
# [[Usecase ABN AMRO]]: Verduurzamen van werkprocessen en de IT bij de ABN-AMRO ([https://www.abnamro.nl/ ABN AMRO])

=== [[Verduurzaam het businessmodel]] van de organisatie ===
# The triple layered business model canvas: a tool to design more sustainable business models (TNO)
# De Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties

==IT-Beheer: randvoorwaarden voor betrouwbare, wendbare, robuuste, veilige en duurzame IT.==
Dit gaat over de analyse hoe de IT zo in te richten dat deze betrouwbaar, voldoende wendbaar, robuust, veilig én duurzaam is.

Uit de usecases in het SIIA blijkt dat de perspectieven van IT management en verduurzaming elkaar vaak versterken. De snelheid van de transitie kan gehinderd worden, bijvoorbeeld omdat het IT landschap nog niet in staat is de verandering te ondersteunen. Of dat andere eisen zoals veiligheid of continuïteit beperkingen opleggen. n

In het SIIA komen de volgende onderwerpen rond beheer van IT aan de orde:

* eisen om de betrouwbaarheid van de IT te versterken,
* eisen om de wendbaarheid en flexibiliteit van de IT te vergroten.
* eisen om resilience te versterken: ongewenste afhankelijkheden voorkomen, maatregelen om impact van incidenten te voorkomen, uitwijkmogelijkheden.
* eisen vanuit toeleveringsketens en toeveranciers: afhankelijkheid van toeleveranciers leidt tot kwetsbaarheden, die gemitigeerd moeten worden. Er zijn vaak allerlei contractuele afspraken over prestaties en kosten, die beperkingen opleggen aan wat mogelijk is.
* eisen vanuit informatieveiligheid en cybersecurity, vraagstukken rond privacy,
* wettelijk eisen: soms sectoraal (denk aan de financiële diensten (DORA), Cybersecurity Act (EUCS), Data act (interoperabiliteit van data).

De frameworks, standaarden, onderzoeken en audits om over deze onderwerpen rond IT-beheer verantwoording af te leggen - in lijn met de requirements van de GRI/ESRS standaarden - worden beschreven in: [https://onlinetrustcoalitie.nl/nieuws/internationale-digitaal-rapportage-standaard/ International Digital Reporting Standard].

== Verduurzaam met hulp van IT ==
Best practices om de duurzaamheid van (bestaande en nieuwe) organisatieprocessen te analyseren en te verduurzamen en hoe IT daaraan kan bijdragen:
# Een oudere publicatie, die de inspiratie vormde voor veel andere initiatieven: Sustainable IT Playbook, Sundberg 2002.
# Sustainable TWO Model van SIIA werkgroeplid Conclusion: Conclusion Two-model
# Twin Transition Playbook van PA Consulting Twin Transition Playbook
# [[A strategic Framework for overcoming barriers]] to accelerate green and digital transitions van SIIA werkgroeplid Lisette van Rijn (2023).
# [[Net Carbon Impact Assessment Methodology for ICT Solutions]] - European Green Digital Coalition.
== Verduurzaam de IT ==
Best practices om de IT zelf te verduurzamen: minder apparatuur, minder en groene energie, duurzamer en langer gebruik, mogelijkheden van virtualisatie en cloud, beperken van e-waste:
*[[S3-model]]: Afwegingskader IT management - Sustainability, Security, Sovereignty
*[[Inkoop en aanbesteding]] van Hardware
*[[Groene Software]]
*[[Carbon aware computing]]
*[[Duurzaam datamanagement]]
*[[Cloud en duurzaamheid]]
*[[Emissies meten]]
*[[Circulariteit meten]]
*[[Dimensionering van de IT]]

== Innovatie en cultuurverandering ==
[[Categorie:Innovatie en cultuur]]
Verduurzamen in een organisatie begint vaak bij een kleine gedreven groep, die de handschoen oppakt en begint met het verduurzamen van de eerste keuzes en processen in de organisatie. Als dit een olievlek wordt en zich uitbreidt, als duurzaamheid gaandeweg gedragen wordt door verantwoordelijken en collega's, komen vraagstukken aan de orde als: hoe organiseren we alles wat er moet gebeuren om te verduurzamen (zie de Duurzaamheidsradar), wat is nodig om in het dagelijks werk duurzame keuzes te maken (zie Gedrag en cultuur). Hoe kan een organisatie zo worden ingericht dat verduurzaming onderdeel wordt van de strategie, tactiek en het handelen van de organisatie (zie Innovatie en cultuur en Aligned autonomy). En tenslotte: onderzoek naar de impact en de wenselijkhed van veranderingen voor medewerkers, klanten, zakenpartners, partijen in de toeleveringsketen (Zie:Aanpak begeleidingsethiek).
* [[SIIA Duurzaamheidsradar]]
* [[GreenOps]]
* [[Innovatie en cultuur]]
* [[Aligned Autonomy]]
* [[Gedrag en cultuur]]
* [[Aanpak Begeleidingsethiek]]
* [[Kennis en Vaardigheden|NCDD-werkgroep Kennis en Vaardigheden]]

== Meten en rapportage ==
Kernboodschap van het SIIA, en de Europese regelgeving rond duurzaamheid is, dat verduurzaming geen kwestie is van wel of niet duurzaam zijn. Duurzaamheid is onderdeel van een afweging van de belangen van milieu, samenleving en de eigen organisatie.

De analyse van de impact op milieu en samenleving van de organisatie activiteiten, en omgekeerd de impact van de veranderingen in milieu, samenleving en het economisch landschap, vergt aanpassing van de organisatie doelstellingen ("denk"). Om die doelstellingen te bereiken is een strategie en tactiek nodig ("organiseer" en "doe") en steeds de voortgang bewaken en daarover verantwoording af te leggen ("meet").

Deze wikipagina's gaan over organisaties op hun pad naar duurzaamheid: voorbeelden hoe ze van analyse, naar strategie en beleid gaan en verantwoording afleggen. .

===Rapportages===
<categorytree mode="pages" namespaces="Main">Rapportages</categorytree>

===Meet===
[[Emissies]]</br>
[[Circulariteit]]

== Verdieping wet- en regelgeving duurzaamheid ==

<categorytree mode="pages" namespaces="Main">wet en regelgeving</categorytree>

= Het SIIA bestaat uit: =

== SIIA Gids ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een handreiking om IT te verduurzamen en in te zetten voor een duurzame organisatie. Bedoeld als inspiratie en hulpmiddel voor alle organisaties in Nederland die aan de slag willen met duurzame digitalisering.

== SIIA Radar ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Interactieve tool met een visueel overzicht van de activiteiten die plaatsvinden, uitgeprobeerd, onderzocht, of gestopt moeten worden om te verduurzamen. Er worden vier soorten activiteiten onderscheiden: gericht op het verduurzamen van de organisatie, de IT zelf, het verduurzamen van de processen met hulp van de IT en verduurzamen op de werkplek [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl/ (naar de SIIA-Radar)]

== SIIA Wiki ==
''[20 juni 2025 versie 1.0]''

Een wiki met achtergrondinformatie en best practices om de SIIA-analyses uit te voeren. Op de wiki kunnen coalitiedeelnemers zelf relevante informatie toevoegen.

== SIIA Chatbot ==
''[29 september 2025 versie 1.0]]''

Hoe je een Large Language Model (ChatGPT, GoogleLM, Llama, Claude, Mistral, Granite) kunt gebruiken om op basis van de SIIA en met hulp van de verschillende raamwerken en producten van de NCDD-werkgroepen een verduurzamingsplan op te stellen, te plannen (met hulp van de radar), uit te voeren en te monitoren.

Kennis vaardigheden

2025-11-12T08:56:32Z

Pieke Hezemans: Pieke Hezemans heeft pagina Kennis vaardigheden hernoemd tot Kennis en Vaardigheden: Onjuist gespelde titel

#DOORVERWIJZING [[Kennis en Vaardigheden]]

Kennis en Vaardigheden

2025-11-12T08:56:32Z

Pieke Hezemans: Pieke Hezemans heeft pagina Kennis vaardigheden hernoemd tot Kennis en Vaardigheden: Onjuist gespelde titel

= Werkgroep Kennis en Vaardigheden =
Innovatie en samenwerking op digitale duurzaamheids-thema’s alleen, is onvoldoende om de uitdaging waar Nederland voor staat – koploper blijven in duurzame digitalisering – aan te gaan en (blijvende) impact te creëren. Een aantal randvoorwaarden moeten expliciet worden ingevuld om de beweging naar een duurzame digitalisering verder vorm en inhoud te geven, voort te zetten en op te schalen. De NCDD werkgroep Kennis en Vaardigheden draagt hieraan bij.

De werkgroep concentreert zich op duurzaamheidsaspecten van digitalisering in het onderwijs en de duurzaamheidscompetenties van de IT-professionals van morgen. Doel is om samen te werken om bewustzijn en kennis over het onderwerp zoveel mogelijk in curricula en opleidingen te doen opnemen.

Doelstellingen:

* Bewustwording van belang duurzaamheid in IT-onderwijs
* Specificaties opstellen van wat de benodigde kennis en vaardigheden voor duurzame digitalisering zijn
* Een analyse en plan voor wat er in het onderwijs en de scholingsmarkt nodig is om daarvoor opleidingen en trainingen aan te bieden

=== Kennisproducten ===
'''TWIN 4.0: Naar een twin-transitie voor een meer concurrerende Europese industrie.'''

Dit project biedt een compleet pakket aan: een Environmental Impact Audit-tool, Transition Training Course en Transition Guidelines voor aanbieders; allemaal gericht op de digitale én groene transitie. [https://twin40.eu/project/ Ontdek meer over het project].

Interesse in concrete trainingen voor de twin-transitie?

De online Transition Training Course, is opgebouwd uit 5 modules – van ‘Introduction to twin transition & Johnson’s 4 Boxes Business Model’ tot ‘Profit Formula’. Zelftesten en praktijkcases maken de training boeiend en toepasbaar. [https://twin40.eu/twin-4-0-transition-training-course/ Bekijk de training en modules]

'''DIS4SME'''

DIS4SME (Data Interoperability Skills for SMEs) is een Europees project dat gratis en toegankelijke trainingen ontwikkelt rondom data-interoperabiliteit. De modules richten zich op praktische toepassingen in sectoren zoals landbouw, mobiliteit & transport en stedelijke planning (waaronder 3D/BIM en digital twins). De trainingen zijn ontworpen voor managers en technici in het mkb en sluiten aan bij de behoefte aan digitale vaardigheden in een snel veranderende arbeidsmarkt. Links naar trainingsmateriaal

* Overzicht van het project: [https://www.dis4sme.eu/ DIS4SME projectpagina]
* Cursusoverzicht: [https://www.dis4sme.eu/courses/ DIS4SME trainingen]
* Voorbeeldmodule: [https://digital-skills-jobs.europa.eu/en/opportunities/training/introduction-location-data-interoperability-dis4sme Introductie tot locatie data-interoperabiliteit]

'''Klimaatexamen – Nederland’s kennistoets over klimaatverandering en duurzame oplossingen'''

Een gratis online examen over oorzaken, gevolgen en oplossingen van klimaatverandering. Toegankelijk voor jong en oud, ontwikkeld met het KNMI, Universiteit Utrecht en meer. Ideaal om kennis te testen en duurzaam handelen te stimuleren. [https://klimaatexamen.nl/online Bekijk het Klimaatexamen]

De '''Learning Programmes''' '''van Digital4Sustainability'''

bieden een actueel overzicht van korte, praktijkgerichte trainingen waarin digitale vaardigheden en duurzaamheid samenkomen. Denk aan webinars, workshops en lokale evenementen over onderwerpen als de twin transition, CSRD-rapportage, digital accessibility, AI en digitale duurzaamheid. De programma’s richten zich op verschillende doelgroepen – van studenten en onderzoekers tot professionals en MKB’s – en zijn bedoeld om snel in te spelen op urgente leervragen rond de digitale en groene transitie. [https://digital4sustainability.eu/learning-programmes/ Leerprogramma's | Bijscholing voor een duurzame digitale toekomst]

'''UN SDG:Learn – gratis SDG-leerplatform'''

[https://www.unsdglearn.org/ UN SDG:Learn] is een initiatief van de VS, ondersteund door partners, dat gebruikers een online platform biedt om gestructureerd SDG-gerelateerd leermateriaal te ontdekken en volgen. Het omvat cursussen, microlearning, podcasts, blogs en leerpaden vanaf diverse aanbieders, met als doel om SDG-kennis en –vaardigheden toegankelijk te maken voor individuen en organisaties onder een enkele, overzichtelijke interface.

'''Doe de Duurzaamheidsscan – SURF Green ICT Maturity Model'''

Met deze scan krijgen instellingen inzicht in hun huidige niveau van duurzame ICT en concrete handvatten om verbeteringen door te voeren. Het model helpt om duurzaamheid meetbaar te maken en is direct inzetbaar als leermiddel voor bewustwording en actie. [https://www.surf.nl/doe-de-duurzaamheidsscan-surf-groene-ict-maturity-model Doe de duurzaamheidsscan]

'''Green Digital Skills Framework (COP28 Whitepaper)'''

Dit Europese whitepaper beschrijft welke digitale én groene vaardigheden nodig zijn voor de twin transition. De vaardigheden en beroepen staan vanaf p. 15, met overzichtstabellen op p. 17, 22–23. De aanbevelingen voor curriculumontwikkeling en voorbeelden van good practices vind je op p. 30–31. [https://digital-skills-jobs.europa.eu/en/latest/news/twin-skills-twin-transition-defining-green-digital-skills-and-jobs Lees het whitepaper]

'''Lesmateriaal Duurzame ICT (HU)'''

Dit [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/wp-content/uploads/1.-Lesmateriaal-Duurzame-ICT-HBO-ICT-Hogeschool-Utrecht.pdf lesmateriaal] biedt concrete handvatten, oefeningen en voorbeelden om duurzaamheid te integreren in het ICT-onderwijs. Ideaal voor docenten die studenten bewust willen maken van hun rol en keuzes in de ICT-life cycle. Auteurs: Joris Gresnigt en Bernard Leussink (Hogeschool Utrecht).

'''Duurzame ICT als dilemma (presentatie)'''

Een compacte [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/wp-content/uploads/2.-Duurzame-ICT-als-dilemma.pdf presentatie] die laat zien dat duurzame ICT draait om het maken van afwegingen. Helpt studenten en professionals kritisch na te denken over positieve én negatieve effecten van ICT op mens en milieu. Auteurs: Joris Gresnigt en Bernard Leussink (Hogeschool Utrecht).

'''De Impact van ICT op de SDG’s (visual)'''

Een overzichtelijke visual die laat zien welke positieve en negatieve effecten ICT kan hebben op de Sustainable Development Goals. Handig als startpunt voor discussies of als visueel hulpmiddel in lessen en presentaties. Auteurs: Joris Gresnigt en Bernard Leussink (Hogeschool Utrecht)
[[Bestand:De Impact van ICT op de SDGs.jpeg|links|miniatuur|De Impact van ICT op de SDGs]]

Kennis en Vaardigheden

2025-11-12T08:55:02Z

Pieke Hezemans: Pagina voor de werkgroep Kennis en Vaardigheden aangemaakt

= Werkgroep Kennis en Vaardigheden =
Innovatie en samenwerking op digitale duurzaamheids-thema’s alleen, is onvoldoende om de uitdaging waar Nederland voor staat – koploper blijven in duurzame digitalisering – aan te gaan en (blijvende) impact te creëren. Een aantal randvoorwaarden moeten expliciet worden ingevuld om de beweging naar een duurzame digitalisering verder vorm en inhoud te geven, voort te zetten en op te schalen. De NCDD werkgroep Kennis en Vaardigheden draagt hieraan bij.

De werkgroep concentreert zich op duurzaamheidsaspecten van digitalisering in het onderwijs en de duurzaamheidscompetenties van de IT-professionals van morgen. Doel is om samen te werken om bewustzijn en kennis over het onderwerp zoveel mogelijk in curricula en opleidingen te doen opnemen.

Doelstellingen:

* Bewustwording van belang duurzaamheid in IT-onderwijs
* Specificaties opstellen van wat de benodigde kennis en vaardigheden voor duurzame digitalisering zijn
* Een analyse en plan voor wat er in het onderwijs en de scholingsmarkt nodig is om daarvoor opleidingen en trainingen aan te bieden

=== Kennisproducten ===
'''TWIN 4.0: Naar een twin-transitie voor een meer concurrerende Europese industrie.'''

Dit project biedt een compleet pakket aan: een Environmental Impact Audit-tool, Transition Training Course en Transition Guidelines voor aanbieders; allemaal gericht op de digitale én groene transitie. [https://twin40.eu/project/ Ontdek meer over het project].

Interesse in concrete trainingen voor de twin-transitie?

De online Transition Training Course, is opgebouwd uit 5 modules – van ‘Introduction to twin transition & Johnson’s 4 Boxes Business Model’ tot ‘Profit Formula’. Zelftesten en praktijkcases maken de training boeiend en toepasbaar. [https://twin40.eu/twin-4-0-transition-training-course/ Bekijk de training en modules]

'''DIS4SME'''

DIS4SME (Data Interoperability Skills for SMEs) is een Europees project dat gratis en toegankelijke trainingen ontwikkelt rondom data-interoperabiliteit. De modules richten zich op praktische toepassingen in sectoren zoals landbouw, mobiliteit & transport en stedelijke planning (waaronder 3D/BIM en digital twins). De trainingen zijn ontworpen voor managers en technici in het mkb en sluiten aan bij de behoefte aan digitale vaardigheden in een snel veranderende arbeidsmarkt. Links naar trainingsmateriaal

* Overzicht van het project: [https://www.dis4sme.eu/ DIS4SME projectpagina]
* Cursusoverzicht: [https://www.dis4sme.eu/courses/ DIS4SME trainingen]
* Voorbeeldmodule: [https://digital-skills-jobs.europa.eu/en/opportunities/training/introduction-location-data-interoperability-dis4sme Introductie tot locatie data-interoperabiliteit]

'''Klimaatexamen – Nederland’s kennistoets over klimaatverandering en duurzame oplossingen'''

Een gratis online examen over oorzaken, gevolgen en oplossingen van klimaatverandering. Toegankelijk voor jong en oud, ontwikkeld met het KNMI, Universiteit Utrecht en meer. Ideaal om kennis te testen en duurzaam handelen te stimuleren. [https://klimaatexamen.nl/online Bekijk het Klimaatexamen]

De '''Learning Programmes''' '''van Digital4Sustainability'''

bieden een actueel overzicht van korte, praktijkgerichte trainingen waarin digitale vaardigheden en duurzaamheid samenkomen. Denk aan webinars, workshops en lokale evenementen over onderwerpen als de twin transition, CSRD-rapportage, digital accessibility, AI en digitale duurzaamheid. De programma’s richten zich op verschillende doelgroepen – van studenten en onderzoekers tot professionals en MKB’s – en zijn bedoeld om snel in te spelen op urgente leervragen rond de digitale en groene transitie. [https://digital4sustainability.eu/learning-programmes/ Leerprogramma's | Bijscholing voor een duurzame digitale toekomst]

'''UN SDG:Learn – gratis SDG-leerplatform'''

[https://www.unsdglearn.org/ UN SDG:Learn] is een initiatief van de VS, ondersteund door partners, dat gebruikers een online platform biedt om gestructureerd SDG-gerelateerd leermateriaal te ontdekken en volgen. Het omvat cursussen, microlearning, podcasts, blogs en leerpaden vanaf diverse aanbieders, met als doel om SDG-kennis en –vaardigheden toegankelijk te maken voor individuen en organisaties onder een enkele, overzichtelijke interface.

'''Doe de Duurzaamheidsscan – SURF Green ICT Maturity Model'''

Met deze scan krijgen instellingen inzicht in hun huidige niveau van duurzame ICT en concrete handvatten om verbeteringen door te voeren. Het model helpt om duurzaamheid meetbaar te maken en is direct inzetbaar als leermiddel voor bewustwording en actie. [https://www.surf.nl/doe-de-duurzaamheidsscan-surf-groene-ict-maturity-model Doe de duurzaamheidsscan]

'''Green Digital Skills Framework (COP28 Whitepaper)'''

Dit Europese whitepaper beschrijft welke digitale én groene vaardigheden nodig zijn voor de twin transition. De vaardigheden en beroepen staan vanaf p. 15, met overzichtstabellen op p. 17, 22–23. De aanbevelingen voor curriculumontwikkeling en voorbeelden van good practices vind je op p. 30–31. [https://digital-skills-jobs.europa.eu/en/latest/news/twin-skills-twin-transition-defining-green-digital-skills-and-jobs Lees het whitepaper]

'''Lesmateriaal Duurzame ICT (HU)'''

Dit [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/wp-content/uploads/1.-Lesmateriaal-Duurzame-ICT-HBO-ICT-Hogeschool-Utrecht.pdf lesmateriaal] biedt concrete handvatten, oefeningen en voorbeelden om duurzaamheid te integreren in het ICT-onderwijs. Ideaal voor docenten die studenten bewust willen maken van hun rol en keuzes in de ICT-life cycle. Auteurs: Joris Gresnigt en Bernard Leussink (Hogeschool Utrecht).

'''Duurzame ICT als dilemma (presentatie)'''

Een compacte [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/wp-content/uploads/2.-Duurzame-ICT-als-dilemma.pdf presentatie] die laat zien dat duurzame ICT draait om het maken van afwegingen. Helpt studenten en professionals kritisch na te denken over positieve én negatieve effecten van ICT op mens en milieu. Auteurs: Joris Gresnigt en Bernard Leussink (Hogeschool Utrecht).

'''De Impact van ICT op de SDG’s (visual)'''

Een overzichtelijke visual die laat zien welke positieve en negatieve effecten ICT kan hebben op de Sustainable Development Goals. Handig als startpunt voor discussies of als visueel hulpmiddel in lessen en presentaties. Auteurs: Joris Gresnigt en Bernard Leussink (Hogeschool Utrecht)
[[Bestand:De Impact van ICT op de SDGs.jpeg|links|miniatuur|De Impact van ICT op de SDGs]]

Gebruiker:Pieke Hezemans

2025-11-12T08:49:49Z

Pieke Hezemans: Inhoud verwijderd

Gebruiker:Pieke Hezemans

2025-11-12T08:31:37Z

Pieke Hezemans: Pagina voor de werkgroep Kennis en Vaardigheden ingericht

= Werkgroep Kennis en Vaardigheden =
Innovatie en samenwerking op digitale duurzaamheids-thema’s alleen, is onvoldoende om de uitdaging waar Nederland voor staat – koploper blijven in duurzame digitalisering – aan te gaan en (blijvende) impact te creëren. Een aantal randvoorwaarden moeten expliciet worden ingevuld om de beweging naar een duurzame digitalisering verder vorm en inhoud te geven, voort te zetten en op te schalen. De NCDD werkgroep Kennis en Vaardigheden draagt hieraan bij.

De werkgroep concentreert zich op duurzaamheidsaspecten van digitalisering in het onderwijs en de duurzaamheidscompetenties van de IT-professionals van morgen. Doel is om samen te werken om bewustzijn en kennis over het onderwerp zoveel mogelijk in curricula en opleidingen te doen opnemen.

Doelstellingen:

* Bewustwording van belang duurzaamheid in IT-onderwijs
* Specificaties opstellen van wat de benodigde kennis en vaardigheden voor duurzame digitalisering zijn
* Een analyse en plan voor wat er in het onderwijs en de scholingsmarkt nodig is om daarvoor opleidingen en trainingen aan te bieden

=== Kennisproducten ===
'''TWIN 4.0: Naar een twin-transitie voor een meer concurrerende Europese industrie.'''

Dit project biedt een compleet pakket aan: een Environmental Impact Audit-tool, Transition Training Course en Transition Guidelines voor aanbieders; allemaal gericht op de digitale én groene transitie. [https://twin40.eu/project/ Ontdek meer over het project].

Interesse in concrete trainingen voor de twin-transitie?

De online Transition Training Course, is opgebouwd uit 5 modules – van ‘Introduction to twin transition & Johnson’s 4 Boxes Business Model’ tot ‘Profit Formula’. Zelftesten en praktijkcases maken de training boeiend en toepasbaar. [https://twin40.eu/twin-4-0-transition-training-course/ Bekijk de training en modules]

'''DIS4SME'''

DIS4SME (Data Interoperability Skills for SMEs) is een Europees project dat gratis en toegankelijke trainingen ontwikkelt rondom data-interoperabiliteit. De modules richten zich op praktische toepassingen in sectoren zoals landbouw, mobiliteit & transport en stedelijke planning (waaronder 3D/BIM en digital twins). De trainingen zijn ontworpen voor managers en technici in het mkb en sluiten aan bij de behoefte aan digitale vaardigheden in een snel veranderende arbeidsmarkt. Links naar trainingsmateriaal

* Overzicht van het project: [https://www.dis4sme.eu/ DIS4SME projectpagina]
* Cursusoverzicht: [https://www.dis4sme.eu/courses/ DIS4SME trainingen]
* Voorbeeldmodule: [https://digital-skills-jobs.europa.eu/en/opportunities/training/introduction-location-data-interoperability-dis4sme Introductie tot locatie data-interoperabiliteit]

'''Klimaatexamen – Nederland’s kennistoets over klimaatverandering en duurzame oplossingen'''

Een gratis online examen over oorzaken, gevolgen en oplossingen van klimaatverandering. Toegankelijk voor jong en oud, ontwikkeld met het KNMI, Universiteit Utrecht en meer. Ideaal om kennis te testen en duurzaam handelen te stimuleren. [https://klimaatexamen.nl/online Bekijk het Klimaatexamen]

De '''Learning Programmes''' '''van Digital4Sustainability'''

bieden een actueel overzicht van korte, praktijkgerichte trainingen waarin digitale vaardigheden en duurzaamheid samenkomen. Denk aan webinars, workshops en lokale evenementen over onderwerpen als de twin transition, CSRD-rapportage, digital accessibility, AI en digitale duurzaamheid. De programma’s richten zich op verschillende doelgroepen – van studenten en onderzoekers tot professionals en MKB’s – en zijn bedoeld om snel in te spelen op urgente leervragen rond de digitale en groene transitie. [https://digital4sustainability.eu/learning-programmes/ Leerprogramma's | Bijscholing voor een duurzame digitale toekomst]

'''UN SDG:Learn – gratis SDG-leerplatform'''

[https://www.unsdglearn.org/ UN SDG:Learn] is een initiatief van de VS, ondersteund door partners, dat gebruikers een online platform biedt om gestructureerd SDG-gerelateerd leermateriaal te ontdekken en volgen. Het omvat cursussen, microlearning, podcasts, blogs en leerpaden vanaf diverse aanbieders, met als doel om SDG-kennis en –vaardigheden toegankelijk te maken voor individuen en organisaties onder een enkele, overzichtelijke interface.

'''Doe de Duurzaamheidsscan – SURF Green ICT Maturity Model'''

Met deze scan krijgen instellingen inzicht in hun huidige niveau van duurzame ICT en concrete handvatten om verbeteringen door te voeren. Het model helpt om duurzaamheid meetbaar te maken en is direct inzetbaar als leermiddel voor bewustwording en actie. [https://www.surf.nl/doe-de-duurzaamheidsscan-surf-groene-ict-maturity-model Doe de duurzaamheidsscan]

'''Green Digital Skills Framework (COP28 Whitepaper)'''

Dit Europese whitepaper beschrijft welke digitale én groene vaardigheden nodig zijn voor de twin transition. De vaardigheden en beroepen staan vanaf p. 15, met overzichtstabellen op p. 17, 22–23. De aanbevelingen voor curriculumontwikkeling en voorbeelden van good practices vind je op p. 30–31. [https://digital-skills-jobs.europa.eu/en/latest/news/twin-skills-twin-transition-defining-green-digital-skills-and-jobs Lees het whitepaper]

'''Lesmateriaal Duurzame ICT (HU)'''

Dit [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/wp-content/uploads/1.-Lesmateriaal-Duurzame-ICT-HBO-ICT-Hogeschool-Utrecht.pdf lesmateriaal] biedt concrete handvatten, oefeningen en voorbeelden om duurzaamheid te integreren in het ICT-onderwijs. Ideaal voor docenten die studenten bewust willen maken van hun rol en keuzes in de ICT-life cycle. Auteurs: Joris Gresnigt en Bernard Leussink (Hogeschool Utrecht).

'''Duurzame ICT als dilemma (presentatie)'''

Een compacte [https://coalitieduurzamedigitalisering.nl/wp-content/uploads/2.-Duurzame-ICT-als-dilemma.pdf presentatie] die laat zien dat duurzame ICT draait om het maken van afwegingen. Helpt studenten en professionals kritisch na te denken over positieve én negatieve effecten van ICT op mens en milieu. Auteurs: Joris Gresnigt en Bernard Leussink (Hogeschool Utrecht).

'''De Impact van ICT op de SDG’s (visual)'''

Een overzichtelijke visual die laat zien welke positieve en negatieve effecten ICT kan hebben op de Sustainable Development Goals. Handig als startpunt voor discussies of als visueel hulpmiddel in lessen en presentaties. Auteurs: Joris Gresnigt en Bernard Leussink (Hogeschool Utrecht)

Bestand:De Impact van ICT op de SDGs.jpeg

2025-11-12T08:30:51Z

Pieke Hezemans: Om de impact van ICT op de SDG’s duidelijk te maken is er door medewerkers van de Hogeschool Utrecht een overzicht gemaakt van de positieve en negatieve impact van ICT

== Beschrijving ==
Om de impact van ICT op de SDG’s duidelijk te maken is er door medewerkers van de Hogeschool Utrecht een overzicht gemaakt van de positieve en negatieve impact van ICT

GreenOps

2025-09-24T08:18:55Z

Pieke Hezemans: Dia weergave toegepast op galerij

[[Bestand:GreenOps Framework latest framework.png|alt=GreenOpsFramework|miniatuur|GreenOpsFramework]]
[[Bestand:SIIA Duurzaamheidsradar.png|alt=Afbeelding van de duurzaamheidsradar, Duurzaamheidsradar|miniatuur|Afbeelding van de duurzaamheidsradar, [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl Duurzaamheidsradar]]]<gallery mode="slideshow">
Bestand:GreenOps Framework latest framework.png
Bestand:GreenOps Business Processes.png
Bestand:GreenOps Business Processes 1.png
Bestand:GreenOps IT Processes & Practices.png
Bestand:GreenOps Technology.png|GreenOps Framework
</gallery>

GreenOps

2025-09-24T08:16:16Z

Pieke Hezemans: Galerij toegevoegd met GreenOps Framework

[[Bestand:GreenOps Framework latest framework.png|alt=GreenOpsFramework|miniatuur|GreenOpsFramework]]
[[Bestand:SIIA Duurzaamheidsradar.png|alt=Afbeelding van de duurzaamheidsradar, Duurzaamheidsradar|miniatuur|Afbeelding van de duurzaamheidsradar, [https://radar.coalitieduurzamedigitalisering.nl Duurzaamheidsradar]]]<gallery>
Bestand:GreenOps Framework latest framework.png
Bestand:GreenOps Business Processes.png
Bestand:GreenOps Business Processes 1.png
Bestand:GreenOps IT Processes & Practices.png
Bestand:GreenOps Technology.png|GreenOps Framework
</gallery>

Bestand:GreenOps Technology.png

2025-09-24T08:13:42Z

Pieke Hezemans:

Bestand:GreenOps IT Processes & Practices.png

2025-09-24T08:13:05Z

Pieke Hezemans:

Bestand:GreenOps Business Processes 1.png

2025-09-24T08:12:17Z

Pieke Hezemans:

Bestand:GreenOps Business Processes.png

2025-09-24T08:09:33Z

Pieke Hezemans:

GreenOps

2025-09-24T08:06:24Z

Pieke Hezemans: Afbeelding van GreenOps framework geupdate

Bestand:GreenOps Framework latest framework.png

2025-09-24T08:05:35Z

Pieke Hezemans:

Laatste versie van het GreenOps Framework